كارآمدي دولت در فلسفۀ سياسي ابن سينا

ابن‌‌ سينا به ‌عنوان فيلسوفي سياسي، از يك دستگاه منسجم فكري و فلسفي برخوردار است كه با استفاده از آن، محيط بيرون از ذهن خود و مسائل آن را تحليل كرده و متأثر از آن‌ها درصدد تجويز نظم مطلوبي برآمده است كه در آن، انسان ازطريق دولت مطلوب خود به آرمان‌ها و آرزوهايش مي‌رسد. پرسش اصلي اين پژوهش آن است كه دستگاه فلسفه‌ورزي بوعلي جهت دستيابي به آمال و آرزوها چه نوع دولتي را كارآمد مي‌داند و در نيل به اهداف، چه ساز و كارهايي را براي كارآمدسازي دولت به‌دست مي‌دهد. به اين پرسش مي‌توان اجمالاً چنين پاسخ داد كه در فلسفۀ سياسي ابن‌سينا كارآمدي دولت در استقرار دولت بر حاكميت رياست عادلۀ نبوي و تدابيرِ مبتني‌بر قوانين شريعت و بر مشاركت مدني است تا از يك سو با بهره‌گيري از سازوكارهاي بازدارنده، افراد جامعه را از خطر انحراف، ظلم و بي‌عدالتي بازدارد و از سوي ديگر، با استفاده از سازوكارهاي جاري‌كنندۀ عدالت، اعتدال و تعادل را در جامعه استقرار بخشد و بدين صورت، بسترهاي لازم براي شكوفايي استعدادهاي كماليِ افراد جامعه و دستيابي آن‌ها به آمال و آرزوهايشان فراهم شود. در اين مقاله، از روش فلسفي، يعني شيوۀ برهاني- استدلالي بهره مي‌گيريم تا قابليت‌هاي انديشگي اين فيلسوف در موضوع كارآمدي دولت بر بنيان‌هاي فلسفي و فلسفي سياسي وي مبتني شود. براساس يافته‌هاي پژوهش، كارآمدي دولت عبارت است از: پيشگيري از فساد جامعه، دولت و نظام سياسي؛ وجودداشتن سياست‌هاي راهبردي عدالت‌آور و تعادل‌زا، و حاكميت قوانين سعادت‌آور دنيوي و اخروي؛ وجودداشتن مديريت روزآمد (برگرفته از تجارب و دريافت نظر كارشناسان و اقتضاهاي محيطي).