تبيين الگوي معرفت ‌شناسي ابن‌ سينا بر مبناي تأثير مباني هستي ‌شناختي وي در توجيه پديدارهاي ادراكي

نزد ابن ‌سينا، نفس انساني به مثابه آينه، همواره مدرك ادراكاتي است كه به‌نحو عرضي بر آن عارض مي‌شود و به‌عبارت‌ديگر ادراكات، كيفيات عارض بر نفس هستند. محور ادراكات تمثّل است و نفس نيز دو ساحت ادراكي دارد، ساحت تجردي عقلاني كه بازنماينده كليات، طبيعت و ذوات اشيا است و ساحت ماديِ حسي و خيالي كه بازنماينده جزئيات و عوارض اشياء اكنون و گذشته است. ابن‌سينا، كيفيت هستي‌مندي ادراكات مختلف حسي، خيالي و عقلي در نفس را با نظريه ارتسام صور و تقشير تبيين مي‌كند؛ براي تبيين شكل‌گيري اين الگوي معرفتي مي‌توان چنين تصوركرد كه فيلسوف حالات پديداري ادراك را درون‌نگرانه در خود تصوير، و شاخصه‌هاي آن را احصا مي‌كند، سپس با عرضه‌كردن آن به مباني هستي‌شناختي‌اش نظريۀ معرفت را بيان مي‌كند. ابن‌سينا مؤلفه‌هايي همچون ذهنيت دربرابر عينيت در مسئله وجود ذهني، عرض‌بودن علم و تأثير كلي يا جزئي‌بودن ادراك را در نگاه پديداري به ادراك تبيين مي‌كند و به عرضۀ آن بر مباني وجودشناسانه‌اي همچون تفكيك هستي به جوهر و عرض مي‌پردازد و تفسيري معرفتي از عالم براساس همين اصل به همراه نگاه سه‌گانه به عليت ارائه مي‌دهد و به الگوي خود در معرفت‌شناسي مي‌رسد. نظام معرفتي سينوي مبتني بر همين شاخصه‌ها و مباني، به حصول نوعي ذات‌گرايي در تمام تبيين‌هاي معرفت‌شناسانه و پذيرش وحدت سنخي ميان مدرِك و مدرَك مي‌رسد.