امتداد حكمت متعاليه در شكل گيري وتوسعه قواعد بنيادين در مكتب حقوق اسلامي

تحقيق پيش رو با هدف بررسي قواعد بنيادين در حكمت متعاليه در پاسخ به اين پرسش شكل مي‌گيرد كه سازوكار انكشاف قواعد بنيادين در حكمت متعاليه چگونه است؟ پاسخ به اين پرسش مستلزم توجه به دو بخش هستي‌شناسي قواعد بنيادين و روش‌شناسي اكتشاف قواعد بنيادين در فضاي حكمت متعاليه است. هستي‌شناسي قواعد بنيادين با توجه به مباني ملاصدرا در سه بخش هستي‌شناسي، نفس‏شناسي و معرفت‌شناسي در بخش حق‌هاي تكويني قرار دارد كه با وجود صاحب حق تحقق مي‌يابد و نيازي به جعل مستقل از وجود صاحب حق ندارد. بخش دوم يعني روش‌شناسي اكتشاف قواعد بنيادين بر اساس مراجعه به آفرينش است كه اين حق را خالق در آغاز تولد براي موجودات قرار داده است. به اين اساس مي‌توان به قواعد بنيادين در سه بخش حقوق طبيعي، حقوق غريزي و حقوق فطري با ملاحظه حكم عقل عملي كه مي‌گويد «به اقتضاي ذاتت عمل كن» دسترسي پيدا كرد. حقوق طبيعي حق‌هايي است كه بر اساس نفس نباتي شكل مي‌گيرد كه مي‌توان به حق حيات نباتي، حق تغذيه، حق رشد و حق ازدواج اشاره كرد. حقوق غريزي با ملاحظه نفس حيواني به دست مي‌آيد كه مي‌توان به حق حيات حيواني، سودگرايي و دفاع اشاره كرد و درنهايت حقوق فطري برآمده از نفس انساني است كه حق حيات انساني و حق عبادت بندگي پاره‌اي از آنهاست.