بررسي تطبيقي هويت و ويژگي‌هاي شناخت از منظر صدرا و روان شناسي شناختي

پژوهش حاضر با هدف بررسي شناخت از منظر حكمت متعاليه و روان‌شناسي‌شناختي، با استفاده از روش توصيفي- تحليلي، انجام شده است و پرسش اصلي اينست: شناخت در مكتب صدرايي و روان‌شناسي‌شناختي، داراي چه هويت و ويژگي‌هاي منطبق يا غير منطبق به هم، مي باشد؟ صدرا مبتني بر نگاه انسان‌شناختي خاص خود و ابعاد وجودي انسان، شناخت را به حضوري و حصولي تقسيم مي‌كند و فراتر از بُعد فيزيكال شناخت از ابعاد تجردي و غير فيزيكال آن نيز سخن مي‌گويد، اما در روان‌شناسي شناختي تنها به بعد فيزيكال شناخت اشاره شده و با استفاده از روش تجربي و متناسب با ساختارهاي تجربه‌پذير انسان، به تحليل اين مساله التفات شده است. حكمت متعاليه ابزار شناخت را حس، قلب، عقل و قرآن دانسته و شناخت حقيقي انسان را متاثر از اتحاد با عقل فعال و همسويي با مبادي مجرده ميداند، درحالي كه روان‌شناسي شناختي ابزار شناخت را تنها حواس پنجگانه مي داند كه به سيستم عصبي انسان مربوط است؛ هشياري، توجه، حافظه زبان و تصميم‌گيري را جزء مسائل مرتبط با شناخت مي‌داند. در حكمت متعاليه خيال در عين زمينه‌ساز بودن براي آفرينش‌گري عقل، در مراحل بعد به‌عنوان ابزاري براي اتصال به عالم خيال به كار مي‌رود كه از ساحتي فراتر از بعد فيزيكال برخوردار است؛ اما در روان‌شناسي شناختي تخيل تنها يك فرايند سيستم عصبي براي به وجود آوردن تصاوير در مغز است.