ارتباط كفايت دياليز و كيفيت زندگي با اثر ميانجي كيفيت خواب در بيماران تحت همودياليز

سابقه و هدف: بيماران تحت همودياليز مشكلات فراواني اعم از جسمي و روحي تجربه مي‌كنند كه منجر به كيفيت خواب پايين در آن‌ها مي‌شود و در نتيجه كيفيت زندگي آنان نيز دستخوش تغيير مي‌شود. علاوه بر اين كفايت دياليز نيز فاكتوري مهم و موثر در كيفيت زندگي اين افراد مي‌باشد. با توجه به اهميت اين موضوع در زندگي بيماران همودياليزي، مطالعه حاضر با هدف تعيين ارتباط بين كفايت دياليز و كيفيت زندگي با اثر ميانجي كيفيت خواب انجام شد. مواد و روش‌ها: اين مطالعه توصيفي- تحليلي از نوع همبستگي مي باشد و با استفاده از روش نمونه‌گيري سر شماري 208 نفر از بيماران تحت همودياليز در مراكز آموزشي درماني مازندران، مورد مطالعه قرار گرفتند. ابزارهاي مورد استفاده چك ليست اطلاعات دموگرافيك، پرسشنامه‌هاي كيفيت زندگي WHOQOL، كيفيت خواب پيتزبورگ (PSQI) و چك ليست كفايت دياليز بود. داده‌هاي به‌دست آمده با استفاده از نرم‌افزار SPSS نسخه 22 تجزيه و تحليل شد و از آزمون t (مقايسه ميانگين دو گروه)، تحليل واريانس (مقايسه ميانگين بيش از دو گروه)، همبستگي پيرسن (براي بررسي همبستگي بين دو متغير كمي) استفاده شد. جهت شناسايي عوامل موثر بر نمره متغيرهاي وابسته و با كنترل متغيرهاي مخدوشگر از رگرسيون خطي چندگانه استفاده شد. هم‌چنين از تحليل معادلات ساختاري جهت بررسي ارتباط بين كفايت دياليز و كيفيت زندگي با اثر ميانجي كيفيت خواب استفاده شد. يافته‌ها: ميانگين و انحراف معيار كيفيت زندگي، كيفيت خواب و كفايت دياليز به ترتيب 17/14±48/43 و 3/46±5/52 و 0/30±1/28 بود. بر اساس نتايج ضريب همبستگي و معادلات ساختاري، بين كفايت دياليز و كيفيت زندگي ارتباط آماري معني‌داري يافت نشد (0/114=P). بين كفايت دياليز و نمره كيفيت خواب (نمره كم‌تر از 5 مطلوب است) ارتباط معكوس و معني‌داري وجود داشت (0/15-=r، 0/034=P)، به طوري كه با افزايش كفايت دياليز، كيفيت خواب افزايش يافت. بين نمره كيفيت خواب و كيفيت زندگي رابطه آماري معني‌دار و معكوس وجود داشت (0/53-=r، 0/001 P) به طوري كه با افزايش كيفيت خواب، كيفيت زندگي افزايش يافت. استنتاج: كيفيت خواب به‌عنوان يك عامل ميانجي مي‌تواند با تاثيرپذيري از كفايت دياليز، بر كيفيت زندگي اثر گذاشته و منجر به بهبود كيفيت زندگي بيماران تحت همودياليز شود.