اثرات كروسين و عصاره هيدرو الكلي هليله سياه بر حافظه و بيان ژن‌هاي PSD 95، synapsin-1، synaptophysin در هيپوكمپ به‌دنبال استرس در موش صحرايي نر

سابقه و هدف: استرس يك محرك است كه منجر به واكنش فيزيكي يا رواني مي‌شود. استرس، حافظه و شناخت  را تحت تأثير قرار مي‌دهد. داروهاي رايجي كه براي درمان استرس و اختلالات حافظه استفاده مي‌شوند اثرات محدود و عوارض جانبي فراواني دارند، بنابراين جستجوي تركيبات موثر جديد با منشاء طبيعي و عوارض جانبي كم‌تر، مورد توجه مي‌باشند. مطالعات مختلف نشان داده است كه هليله سياه و كروسين در بهبود حافطه مؤثر هستند. چندين پروتئين از جمله سيناپسين۱، سيناپتوفيزين و  PSD95در انتقال پيام عصبي در سيناپس‌هاي دخيل در حافظه نقش دارند. در اين مطالعه اثر عصاره هيدروالكلي هليله سياه و كروسين در بهبود حافظه و استرس و بيان ژن‌هاي سيناپسين ۱، سيناپتوفيزين و PSD95 در بافت هيپوكمپ موش‌هاي صحرايي نر مدل استرس بي حركتي مورد ارزيابي قرار گرفته است. مواد و روش‌ها: در اين مطالعه 25 سر موش صحرايي نر بالغ نژاد ويستار به‌طور تصادفي به پنج گروه شامل گروه كنترل، گروه استرس،گروه تيمار شده با عصاره هيدروالكلي هليله سياه، گروه تيمار شده با كروسين،گروه تيمار هم‌زمان با عصاره هيدروالكلي هليله سياه و كروسين تقسيم شدند. همه گروه‌ها غير از گروه كنترل به مدت 14 روز تحت استرس بي‌حركتي قرار گرفتند. كروسين به‌صورت داخل صفاقي (mg/kg 30) و عصاره هيدروالكلي هليله سياه به‌صورت گاواژ داخل معدي (mg/kg 50) داده شد. پس از 14 روز تست shuttle box جهت بررسي حافظه انجام‌ شد. سپس حيوانات بي‌هوش شدند و هيپوكمپ آن‌ها جدا گرديد و تغييرات بيان ژن‌هاي سيناپسين ۱، سيناپتوفيزين و PSD95 در بافت، توسط روش Real-time PCR مورد بررسي قرار گرفت.يافته‌ها: استرس بي‌حركتي باعث اختلال در دو شاخصه حافظه شد، يعني مدت زمان توقف دراتاقك تاريك را افزايش (0/01 P) و مدت زمان تاخير جهت ورود به اتاقك تاريك را نسبت به گروه كنترل كاهش(0/0001 P) داد. درمان با عصاره هيدرو الكلي هليله سياه تاثيري بر روي مدت زمان توقف در اتاقك تاريك نداشت (0/05 P). اما كروسين منجر به كاهش مدت ‌زمان توقف در اتاقك تاريك نسبت به گروه استرس شد (0/05 P). عصاره هيدروالكلي هليله سياه و كروسين هر دو مدت‌ زمان تأخير جهت ورود به اتاق تاريك را افزايش دادند (به‌ترتيب 0/01 P و 0/001 P). در نتيجه هر دوي آن‌ها پارامترهاي بهبود حافظه را تحت تاثير قرار دادند. تركيب عصاره هيدروالكلي هليله سياه و كروسين مدت زمان توقف در اتاقك تاريك را كاهش (0/05 P) و مدت زمان تاخير جهت ورود به اتاقك تاريك را نسبت به گروه استرس افزايش داد(0/001 P). استرس بي‌حركتي باعث كاهش بيان ژن‌هاي سيناپتوفيزين، سيناپسين ۱ و PSD95 در بافت هيپوكمپ نسبت به گروه كنترل شد (همگي 0/001 P). هم‌چنين بيان ژن‌هاي سيناپتوفيزين، سيناپسين ۱ و PSD95 در بافت هيپوكمپ گروه‌هاي تيمار شده با عصاره هيدروالكلي هليله سياه (به‌ترتيب 0/01 P، 0/01 P و 0/001 P)،كروسين (به‌ترتيب 0/001 P، 0/01 P و 0/001 P) و تركيب آن‌ها (به‌ترتيب 0/001 P،0/001 P و 0/01 P) نسبت به گروه استرس افزايش يافت.استنتاج: درمان با كروسين و عصاره هيدرو الكلي هليله سياه به‌طور جداگانه و يا تركيب آن‌ها در بهبود حافظه و كاهش استرس با افزايش بيان ژن‌هاي سيناپسين ۱، سيناپتوفيزين و  PSD95موثر بود.