ارتباط بين سابقه خانوادگي سرطان پروستات با درجه خطر سرطان پروستات در زمان تشخيص در شهرستان بابل

سابقه و هدف: سرطان پروستات شايع‌ترين بدخيمي اوروژنيتال مردان در بسياري از مناطق جهان مي‌باشد كه در سال‌هاي اخير در سراسر دنيا از جمله كشورهاي آسيايي و هم‌چنين در ايران نيز در حال افزايش است. خطر نسبي بروز سرطان پروستات براي كساني كه سابقه خانوادگي اين بيماري را در بستگان نزديك دارند تقريبا ۲ تا ۳ برابر است و ميزان بروز با افزايش تعداد بستگان مبتلا، افزايش مي‌يابد. اگر چه سابقه خانوادگي سرطان پروستات يك عامل خطر ثابت شده براي اين بيماري است، اما مطالعات كمي ارتباط بين وجود سابقه خانوادگي اين سرطان و درجه خطر آن را بررسي كرده‌اند. لذا هدف از اين مطالعه بررسي ارتباط بين وجود سابقه خانوادگي سرطان پروستات و درجه خطر سرطان پروستات در زمان تشخيص است. مواد و روش‌ها: اين مطالعه مورد- شاهدي بر روي 322 نفر از بيماران در دسترس مبتلا به سرطان پروستات مراجعه كننده به مراكز درماني تابع دانشگاه علوم پزشكي بابل كه به دنبال بيوپسي پروستات، سرطان پروستات براي آن‌ها تشخيص داده شد، انجام گرديد. بيماران به دو گروه مورد (وجود سابقه خانوادگي سرطان پروستات) و شاهد (عدم وجود سابقه خانوادگي سرطان پروستات) تقسيم شدند. اطلاعات مربوط به سابقه خانوادگي، نمره گليسون، PSA و مرحله باليني از همه بيماران از طريق پرونده و تماس تلفني استخراج شد. سابقه خانوادگي مثبت سرطان پروستات به صورت زير بيان مي‌شود: بيماراني كه حداقل دو نفر از بستگان درجه يك آن‌ها در هر سني مبتلا به سرطان پروستات هستند. هم‌چنين بيماراني كه يك نفر از بستگان درجه يك و حداقل دو نفر از بستگان درجه دو در هر سني مبتلا به سرطان پروستات هستند. در سرطان پروستات ارثي حداقل سه نفر از بستگان درجه يك مبتلا به سرطان پروستات هستند يا بروز سرطان پروستات در سه نسل متوالي از يك دودمان (پدري يا مادري) وجود دارد. هم‌چنين حداقل دو نفر از بستگان درجه يك يا دو، در سن زير ۵۵ سال بروز زودرس سرطان پروستات داشته‌اند. ارتباط بين وجود سابقه خانوادگي سرطان پروستات در بستگان درجه يك شامل: پدر، برادر و فرزند و بستگان درجه دو شامل: پدربزرگ، عمو، دايي، پسرعمو، پسر دايي، پسرعمه و پسر خاله با درجه خطر سرطان پروستات در سه گروه (كم خطر با PSA كمتر از ۱۰، نمره گليسون كم‌تر از ۷ و خطر متوسط با PSA بين ۱۰ تا ۲۰ يا نمره گليسون ۷ و خطر بالا با PSA بيش‌تر از ۲۰ يا نمره گليسون بيش‌تر از ۷) در زمان تشخيص مورد بررسي قرار گرفت.يافته‌ها: ميانگين سني بيماران هنگام تشخيص سرطان پروستات8/97/±67/23 سال بود، كه در محدوده سني ۹۳-۴۳ سال قرار داشتند. 23/3 درصد بيماران مورد مطالعه سابقه خانوادگي سرطان پروستات و 1/9 درصد سابقه خانوادگي موروثي سرطان پروستات داشتند. با افزايش سن تشخيص، درجه خطر سرطان پروستات افزايش يافت، به‌طوري‌كه 63/9 درصد بيماراني كه سرطان پروستات در سن بالاي 71 سال در آن‌ها تشخيص داده شد، سرطان پروستات با درجه خطر بالا داشتند كه نشان مي‌دهد با افزايش سن تشخيص سرطان پروستات، درجه خطر سرطان پروستات افزايش مي‌بايد(0/001=P). در سن بين 61 تا 70 سال 62 نفر ( 44/9 درصد) با درجه خطر بالا بودند در حالي كه در سن زير 60 سال، 33 نفر با درجه خطر بالا مشاهده شد(0/001 P). هم‌چنين بين سابقه خانوادگي مثبت سرطان پروستات و درجه خطر ارتباط آماري معني‌داري وجود داشت در 75 مورد مثبت (23/3 درصد) در مقابل (247 مورد منفي (76/7 درصد) (0/05 P).استنتاج: يافته‌هاي اين مطالعه نشان داد كه ارتباط مثبت بين سابقه خانوادگي سرطان پروستات و درجه خطر سرطان پروستات وجود دارد، كه نشان‌دهنده اهميت غربالگري سرطان پروستات با PSA و معاينه انگشتي ركتال از سن مناسب در اين بيماران است.