ارزيابي فعاليت آنتي‌هيپوكسي دانه و پوست انار در موش سوري

سابقه و هدف: هيپوكسي، كاهش اكسيژن موجود در بافت‌هاي بدن، مي‌تواند باعث ناهنجاري‌هاي فيزيولوژيكي متعدد شود. هيپوكسي با پاتولوژي سكته مغزي، بيماري قلبي عروقي و بيماري كوه گرفتگي مرتبط است. هيپوكسي به خصوص در حملات قلبي و ايسكمي رخ داده و در نهايت به مرگ منجر مي‌شود. هيپوكسي موجب استرس اكسيدتيو و توليد ذرات فعال اكسيژن مي‌گردد. تركيبات آنتي‌اكسيدان مي‌توانند اين ذرات را حذف كرده و فعاليت آنتي‌هيپوكسي نشان دهند. انار ميوه مشهوري است كه فعاليت آنتي‌ايسكمي و آنتي‌اكسيداني بسيار خوبي دارد. تا امروز اطلاعات كمي در خصوص اثرات محافظتي انار در برابر كشندگي ناشي از هيپوكسي وجود دارد. برخي از گياهان دارويي، اثرات پذيرفته شده‌اي در هيپوكسي دارند. اين مطالعه با هدف تعيين اثر محافظتي ميوه انار در مقابل مرگ و مير ناشي از هيپوكسي در موش سوري با سه مدل تجربي مختلف، انجام پذيرفت.مواد و روش‌ها: اثر محافظتي عصاره متانلي دانه و پوست ميوه‌ي انار در مقابل مرگ و مير ناشي از هيپوكسي در موش سوري با سه مدل هيپوكسي خفگي، خوني و جريان خوني بررسي شد. زمان زنده ماندن موش‌ها اندازه‌گيري شد. تمام مراحل آزمايشي مطابق با دستورالعمل‌هاي موسسه ملي بهداشت (NIH) در خصوص مراقبت و استفاده از حيوانات آزمايشگاهي انجام شد. كميته اخلاق دانشگاه علوم پزشكي مازندران نيز پروتكل آزمايشي را تاييد كرد. در تست هيپوكسي خفگي، فني توئين (50 ميلي‌گرم بر كيلوگرم، داخل صفاقي) و در دو تست بعدي پروپرانولول (20 و 30 ميلي‌گرم بركيلوگرم، داخل صفاقي) به عنوان كنترل مثبت به‌كار رفتند. در تمامي تست‌ها، نرمال سالين به عنوان كنترل منفي به كار گرفته شد. آناليز واريانس يك سويه (آنووا) و متعاقب آن نيومن كولز به منظور تعيين اختلاف بين ميانگين‌ها استفاده شد. مقادير P كم‌تر از 5 درصد معني‌دار در نظر گرفته شد.يافته‌ها: عصاره‌ها در برخي مدل‌هاي تست شده ضد هيپوكسي، فعاليت خوبي در موش‌ها از خود نشان دادند. در مدل خوني عصاره پوست در دوز mg/kg 250، زمان مرگ را موش‌ها حدود 4.8 دقيقه افزايش داد(0/001 P). در اين دوز اثري مشابه پروپرانولول mg/kg 20 داشت كه به عنوان كنترل مثبت به كار رفت. عصاره پوست در دوز mg/kg250 در مدل گردش خوني، زمان مرگ را در موش‌ها 5.4 دقيقه افزايش داد (0/0001 P). در اين دوز اثري مشابه پروپرانولول mg/kg 30 از خود نشان داد (0/05 P). در مدل خفگي، عصاره دانه در دوز mg/kg250، به ميزان 2/4دقيقه موجب افزايش زمان بقاء در موش‌ها شد؛ اما اين افزايش از نظر آمار معني‌دار نبود (0/05 P). عصاره پوست در دوز mg/kg62.5، زمان مرگ را 2.4 دقيقه افزايش داد؛ اما اين افزايش نيز از نظر آماري معني‌دار نبود (0/05 P). عصاره پوست اثر خوبي در مدل خفگي نشان داد. در دوز mg/kg 125، زمان بقاء را حدودا 2 برابر نمود (0/0001 P). در اين دوز عصاره اثري قوي‌تر از فني‌توئين ايجاد كرد (0/05 P). زمان زنده ماندن در گروه‌هاي دريافت‌كننده فني‌توئين 2/51±29/60 دقيقه بود كه تفاوت معني‌داري با گروه كنترل داشت (0/001 P).استنتاج:  عصاره فعاليت محافظتي خوبي در برخي مدل‌ها از خود نشان داد. تاثير عصاره به ويژه در مدل خفگي بالا بود. عصاره پوست قوي‌تر از عصاره دانه بود. محتواي تركيبات فنلي مي‌تواند پاسخگوي اثرات ضد هيپوكسي مشاهده شده عصاره‌ها باشد