اهميت روش استخراج بر محتواي پلي فنلي و فعاليت آنتي اكسيداني بادرنجبويه و ارزيابي فعاليت آنتي هيپوكسي آن‌ها در موش سوري

سابقه و هدف: نقش راديكال‌هاي آزاد در ايجاد بسياري از بيماري‌ها به خوبي اثبات شده است. اين ذرات توانايي تخريب بيومولكول‌ها را دارند. آنتي‌اكسيدان‌ها مي‌توانند مانع از اين اثرات زيان آور شوند. نظر به اين كه گياهان منبع آنتي‌اكسيدان‌هاي طبيعي مي‌باشد تحقيقات در اين زمينه رو به افزايش است. هيپوكسي به معناي كاهش اكسيژن موجود در بافت‌هاي بدن بوده كه مي‌تواند به اختلال در عملكرد بدن منجر شود. هيپوكسي موجب افزايش قابل ملاحظه ذرات فعال اكسيژن مي‌گردد، پس آنتي‌اكسيدان‌ها به عنوان آنتي‌هيپوكسي مطرح مي‌باشند. بادرنجبويه (Melissa officinalis L.) گياه دارويي شناخته شده از خانواده Lamiaceae بوده كه براي درمان بسياري از بيماري‌ها از جمله قلبي عروقي و در مشكلات تنفسي و همچنين به عنوان تقويت‌كننده حافظه مورد استفاده مي‌گيرد. اين مطالعه به منظور بررسي تأثير روش استخراج بر محتواي تام فنلي، فلاونوئيدي و فعاليت آنتي‌اكسيداني اين گياه طراحي شده است. فعاليت آنتي هيپوكسي تمامي عصاره‌ها در سه مدل در موش بررسي شد.مواد و روش‌ها: در اين مطالعه تجربي، اندام هوايي خشك شده بادرنجبويه به سه روش ماسيراسيون، با كمك سوكسله و با كمك امواج التراسونيك با حلال متانول عصاره‌گيري شدند. فعاليت آنتي اكسيداني تمامي عصاره‌ها با روش بدام اندازي راديكال آزاد DPPH و تست احياكنندگي ارزيابي شد. محتواي تام فنلي و فلاونوئيدي تعيين گرديد. اثر محافظتي عصاره‌ها در دوزهاي اوليه mg/kg 250-62.5 در مقابل مرگ و مير ناشي از هيپوكسي در موش سوري با سه مدل خفگي، خوني و جريان خوني مورد ارزيابي قرارگرفت. زمان زنده ماندن موش‌ها به دقيقه اندازه‌گيري شد.كميته اخلاق دانشگاه علوم پزشكي مازندران نيز پروتكل آزمايشي را تاييد كرد. درتست هيپوكسي خفگي، فني‌توئين (50 ميلي‌گرم بركيلوگرم، داخل صفاقي) و در دو تست بعدي پروپرانولول (20 و 30 ميلي‌گرم بركيلوگرم، داخل صفاقي) به‌عنوان كنترل مثبت به كار رفتند. در تمامي تست‌ها، نرمال سالين به‌عنوان كنترل منفي به‌كار گرفته شد.آناليز واريانس يك سويه و متعاقب آن نيومن كولز با كمك نرم‌افزار گراف پد پريزم 8 به منظور تعيين اختلاف بين ميانگين‌ها استفاده شد.يافته‌ها: براي استخراج تركيبات پلي‌فنلي، روش خيساندن و عصاره‌گيري به روش التراسونيك(0/0001 P) و در تست بدام اندازي راديكال آزاد DPPH عصاره‌هاي حاصل از روش سوكسله و خيساندن موثر از روش ديگر بودند. در تست قدرت احيا كنندگي، تمامي عصاره فعاليت بالايي از خود نشان دادند(0/05 P). در مدل خوني، هيچ‌يك از عصاره‌ها اثري از خود نشان ندادند. حتي عصاره حاصل از روش سوكسله در دوز mg/kg250، علي‌رغم اين كه زمان مرگ را حدود يك دقيقه افزايش داد، نتوانست تغيير معني‌داري ايجاد كند(0/05 P). در مدل گردش خوني، هيچ‌يك از عصاره‌ها در پايين‌ترين دوز تست شده يعني mg/kg 62/5 اثري از خود نشان نداند اما تمامي عصاره‌ها در دوزهاي بالاتر اثر بسيار قوي از خود نشان دادند. تمامي عصاره‌ها در دوز mg/kg 250 اثري به مراتب قوي‌تر از پروپرانولول mg/kg 30 از خود نشان دادند. در مدل خفگي، تمامي عصاره‌ها اثرات بسيار خوبي از خود نشان دادند به گونه‌اي كه بارها مجبور به كاهش دوز شديم. عصاره حاصل از روش خيساندن در دوز mg/kg 1/95 و عصاره‌هاي حاصل از روش سوكسله و روش التراسونيك در دوز mg/kg 7/81اثري مشابه فني‌توئين از خود نشان داد(0/05 P).استنتاج: باتوجه به نتايج اين مطالعه مشخص شدكه روش استخراج تأثير زيادي بر فعاليت آنتي‌اكسيداني ومحتواي تام‌فنلي و فلاونوئيدي دارد. روش استخراج با كمك التراسونيك و روش خيساندن به ترتيب مناسب‌ترين روش‌ها براي استخراج تركيبات فنلي و فلاونوئيدي از اين گياه بود. تمامي عصاره‌ها اثرات آنتي‌اكسيداني بالايي نشان دادند. عصاره‌ها اثر بسيار خوبي در تست خفگي از خود نشان دادند.