بررسي اثر محافظتي و آنتي اكسيداني ژل رويال (royal jelly) بر زخم معده ناشي از اتانول در موش صحرايي

سابقه و هدف: زخم معده يكي ازشايع‌ترين بيماري‌هاي دستگاه گوارش است. در ميان عوامل ايجادكننده زخم معده، مصرف زياد الكل بزرگ‌ترين عامل آسيب مخاط معده است؛ از اين رو مدل تجربي زخم معده ناشي از اتانول اغلب براي غربالگري تركيبات ضد زخم استفاده مي‌شود. داروهاي شيميايي متعددي براي درمان زخم معده در دسترس هستند كه ضمن اثر بخشي داراي عوارض جانبي نيز هستند. بنابراين، تلاش براي يافتن داروهاي جديد با اثربخشي بيش‌تر و عوارض جانبي كم‌تر همواره در حال انجام است. اين مطالعه با هدف ارزيابي اثر محافظت معده‌اي ژل رويال بر زخم معده ناشي از اتانول در موش صحرايي، انجام پذيرفت.مواد و روش‌ها: در اين مطالعه تجربي، 60 سر موش صحرايي نژاد Sprague-Dawley به 6 گروه مساوي تقسيم شدند. گروه‌هاي 1 و 2 به‌عنوان كنترل نرمال (بدون درمان) و كنترل اتانول در نظر گرفته ‌شدند. حيوانات در گروه‌ سوم 10 ميلي‌گرم/ كيلوگرم امپرازول و در گروه‌هاي 4، 5 و 6 به ترتيب و 1، 2.5 و 5 ميلي‌گرم/كيلوگرم ژل رويال را به‌صورت پيش‌ درمان به مدت 3 روز دريافت كردند. در روز سوم، يك ساعت پس از تجويز داورها، تمام حيوانات به غير از گروه كنترل نرمال، 1.5 ميلي‌ليتر اتانول دريافت كردند و پس از گذشت يك ساعت به روش آسان كشي معدوم شدند. معده حيوانات به منظور ارزيابي‌هاي بافتي و اندازه‌گيري فاكتورهاي بيوشيميايي جدا گرديد. يافته‌ها: در بررسي ماكروسكوپيك قسمت غده‌اي معده، بيش‌ترين ميزان پرخوني و خونريزي شامل باندهاي طولي هموراژيك و ضايعات پتشي در گروه كنترل اتانول مشاهده شد. در گروه هاي درمان شده با امپرازول و دوزهاي مختلف ژل رويال، شدت و وسعت ضايعات به‌صورت قابل توجه‌اي كم‌تر بود. در بررسي ميكروسكوپيك، بيش‌ترين آسيب در بافت غده‌اي معده موش‌ها در گروه كنترل اتانول مشاهده شد كه شامل زخم هاي وسيع مخاطي، خونريزي شديد در مخاط، نكروز قطعه‌اي اپيتليوم مخاط معده، بهم خوردن نظم غدد معده، از بين رفتن سلول‌هاي اصلي و مرزنشين، ادم شديد زير مخاط همراه با نفوذ فيبرين در برخي از مقاطع و نفوذ سلول‌هاي التهابي در زير مخاط بود. هر چند شكل ضايعات در معده موش‌هاي دريافت كننده امپرازول و دوزهاي مختلف ژل رويال مشابه گروه كنترل اتانول بود، اما شدت و وسعت ضايعات كم‌تر بود. در بررسي سطح فعاليت‌هاي اكسيداني/آنتي‌اكسيداني، افزايش معني‌داري در ميزان فعالت آنزيم‌هاي سوپراكسيد ديسموتاز، گلوتاتيون پراكسيداز و ميزان ظرفيت تام آنتي‌اكسيداني و از طرفي كاهش معني‌داري در ميزان فعاليت آنزيم ميلوپراكسيداز و مالون دي آلدئيد در گروه‌هاي پيش ‌درمان با امپرازول و دوزهاي مختلف ژل رويال در مقايسه با گروه كنترل اتانول مشاهده شد. در مقايسه با گروه‌هاي تحت درمان، بهترين اثرات درماني و محافظتي مربوط به دوز بالاي ژل رويال بود.استنتاج: بر اساس نتايج حاصل از اين مطالعه، ژل رويال علاوه بر بهبود بخشيدن اينكس زخم به صورت ماكروسكوپي، ضايعات هيستوپاتولوژيك ناشي از اثر اتانول بر مخاط معده را كاهش داد و باعث افزايش قابل ‌ملاحظه‌ايي در فعاليت آنزيم‌هاي GPx و SOD و هم‌چنين ميزان TAC و كاهش غلظت MPO و MDA شد. اثرات محافظتي ژل رويال مي‌تواند به فعاليت‌هاي آنتي اكسيدانتي و محافظت سلولي اين ماده مرتبط باشد.