ارتباط وضعيت تغذيه با عزت نفس و شادكامي سالمندان مراكز بهداشتي درماني شهرستان آمل، ايران 1401

سابقه و هدف: سالمندي به الگوي ويژه‌اي از دگرگوني‌هاي طبيعي زندگي گفته مي‌شود كه با افزايش سن انسان‌ها پديد مي‌آيد و با افزايش سن، سالمندان دچار مشكلات متعددي ازجمله كاهش اميد، شادكامي و عزت‌نفس مي‌شوند كه ممكن است مراقبت از خود، به ويژه تغذيه را تحت تاثير قرار دهد. بنابراين مطالعه حاضر با هدف بررسي رابطه بين تغذيه با عزت نفس و شادكامي سالمندان، انجام پذيرفت.مواد و روش‌ها: پژوهش حاضر يك مطالعه توصيفي- تحليلي از نوع همبستگي، بود و با رعايت ضوابط اخلاقي و كسب رضايت آگاهانه از شركت‌كنندگان، انجام گرفت. نمونه‌گيري پژوهش در اين مطالعه، به روش چند مرحله‌اي (نسبتي و تصادفي ساده) بود. ابتدا از بين 18 مركز بهداشتي درماني شهرستان آمل، 7 مركز به صورت تصادفي انتخاب شد، سپس مجددا به صورت تصادفي ساده و به روش قرعه كشي از ميان جامعه هدف (افراد سالمند)، تا رسيدن به حجم مورد نظر مطالعه، در سال 1401 انتخاب شدند. نمونه‌گيري تصادفي ساده به اين صورت بود كه ليستي از افراد واجد شرايط مطالعه در مركز بهداشتي درماني منتخب تهيه كرده سپس به روش قرعه كشي تعداد نمونه لازم را انتخاب گرديد. معيارهاي ورود به مطالعه شامل سن بالاي 60 سال، ساكن شهرستان آمل، عدم وجود مشكلاتي نظير ناتواني ذهني حاد، عدم وجود اختلال شناختي (با استفاده از ابزار AMT)، آلزايمر و عدم سرطان و توانايي برقراري ارتباط بود و عدم همكاري در طي اجراي مطالعه به‌عنوان معيار خروج در نظر گرفته شد. ابزارهاي مورد استفاده شامل پرسشنامه‌هاي جمعيت شناختي، بررسي وضعيت شناختي، افسردگي سالمندان، شادكامي، عزت نفس و فعاليت‌هاي ابزاري بود. داده‌ها با آزمون‌هاي توصيفي (فراواني، ميانگين و انحراف معيار) و استنباطي (همبستگي كانوني و Parameter stimates) مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت.يافته‌ها: نتايج نشان داد كه ميانگين سن شركت‌كنندگان (60 تا 81 سال) برابر با 4/64±65/92 و ميانگين شاخص توده بدني شركت‌كنندگان2/54±23/75 بوده است. 14 درصد سالمندان دچار كمبود وزن و33 درصد نيز اضافه وزن داشتند. 12 درصد در معرض خطر سوءتغذيه قرار داشتند. بيش تر سالمندان داراي شادكامي (99 درصد) و عزت نفس (59 درصد) بالايي بودند و ضريب همبستگي شادكامي و عزت نفس 0/387وده است. در نتيجه در اين مطالعه تغذيه با عزت نفس و شادكامي سالمندان ارتباط معني‌دار نداشت. همچنين نتايج نشان داد كه شادكامي و عزت نفس سالمندان با يكديگر رابطه معني‌دار مثبت داشتند(p 0/001).با توجه به مقدار 0/05 P يعني بين عزت نفس سالمندان با امتياز كل بررسي تكميلي و تغذيه ارتباط وجود ندارد. با توجه به مقدار 0/05 P يعني بين عزت نفس سالمندان با شادكامي ارتباط وجود دارد ولي با مشاهده مقدار 0/045=r squre اين ارتباط بسيار ناچيز مي باشد. مي توان گفت تنها 4 درصد از تغييرات عزت نفس به دليل شادكامي مي باشد. فقط بين مولفه عزت نفس خانوادگي با شادكامي ارتباط آماري معنادار وجود ندارد(0/05 P). در ساير مولفه‌هاي عزت نفس با شادكامي ارتباط آماري معني‌دار وجود دارد(0/05 P). هم چنين بين شادكامي با امتياز كل بررسي تكميلي و امتياز كل تغذيه ارتباط وجو ندارد(0/05 P).استنتاج: نتايج اين مطالعه نشان داد كه بين شادكامي و عزت نفس سالمند ارتباط وجود دارد؛ اما بين عزت نفس و تغذيه سالمندان ارتباط آماري معني‌داري وجود نداشت. در مجموع با توجه به نتايج اين پژوهش پيشنهاد مي‌شود به نقش عزت نفس عمومي، عزت نفس اجتماعي و عزت نفس شغلي در شادكامي فرد سالمند توجه شود. با توجه به گسترش جمعيت سالمندان در ايران و اهميت توجه به سلامت جسمي و رواني سالمندان، نتايج اين پژوهش مي‌تواند براي برنامه ريزي براي ارتقاء توانمندي سالمندان مفيد باشد.