بررسي شيوع انگل‌هاي كرمي روده‌اي جمعيت سگ‌هاي ولگرد شهري و خانگي با دو روش تغيير يافته رسوبي و شناورسازي، در بخش مركزي استان مازندران

سابقه و هدف: انگل‌هاي كرمي روده‌اي سگ، خصوصاً انگل‌هاي زئونوز از مشكلات بهداشتي و اقتصادي كشورهاي در حال توسعه از جمله ايران محسوب مي‌شوند. توكسوكارا كنيس از جمله انگل‌هاي كرمي زئونوز مي‌باشد كه آسيب جدي به سلامت فرد وارد مي‌كند. با توجه به ارتباط نزديكي كه امروزه انسان با سگ‌ها دارد، بررسي انگل‌هاي كرمي در اين حيوانات ضرورت دارد. مطالعه حاضر با هدف بررسي شيوع انگل‌هاي كرمي روده‌اي در سگ‌هاي ولگرد شهري و خانگي با دو روش تغيير يافته رسوبي و شناور سازي، در بخش مركزي استان مازندران انجام پذيرفت.مواد و روش‌ها: در اين مطالعه توصيفي– مقطعي، كه در طي سال 1400 در سه منطقه استان مازندران (ساري، قائم شهر و بابلسر) انجام گرفت نمونه مدفوع 110 عدد سگ (78 سگ ولگرد و 32 سگ خانگي) از نظر آلودگي انگل‌هاي كرمي روده‌اي با روش‌هاي تغليظ تغيير يافته (شناور سازي و رسوبي) مورد بررسي قرار گرفتند. جهت نمونه‌گيري در ظروف نمونه به مقدار 4 سي‌سي فرمالين 10 درصد اضافه شد. 50 تا 100 گرم نمونه مدفوع با استفاده از اپليكاتور جمع‌آوري و در ظروف كدگذاري شده ريخته شد. از سگ‌هاي ولگرد نمونه مدفوع مستقيماً از ركتوم حيوان گرفته شد. براي سگ‌هاي خانگي تعدادي ظرف حاوي مواد نگهدارنده (فرمالين 10 درصد) و نامگذاري شده در اختيار درمانگاه‌ها و صاحبان سگ قرار داده شد و پس از جمع‌آوري نمونه به آزمايشگاه انگل‌شناسي ارسال شد. در روش شناور سازي و رسوبي به ميزان كافي نمونه مدفوع در لوله آزمايش ريخته مي‌شود سپس به ميزان 7 سي‌سي سرم فيزيولوژي به آن اضافه شد. محلول به دست آمده با دور rpm 1000 به مدت 5-3 دقيقه سانتريفيوژ، سپس مايع بالايي رسوب جدا شده و به آن به ميزان 7 سي‌سي محلول سولفات روي اشباع اضافه و مجدد با دور rpm 1000 به مدت 2 دقيقه سانتريفيوژ شد. رسوب حاصل با ميكروسكوپ نوري با بزرگنمايي X10 و X40 براي شناسايي آلودگي انگل بررسي شدند. در خصوص سگ‌هاي خانگي (صاحبدار) پرسشنامه‌اي براي ارزيابي جنسيت و سن سگ‌هاي خانگي (براساس شكل و رنگ دندان‌ها و فرمول دنداني)، محل زندگي و شهر، برنامه كرم‌‌زدايي و آگاهي در مورد بيماري زئونوز انگلي روده سگ تنظيم شد. اين پروژه در دانشگاه علوم پزشكي مازندران با تاييديه كميته اخلاق كار با حيوانات با شماره IR.MAZUMS.REC.1400.528 انجام شد.يافته‌ها: نتايج آزمايشات بر روي 110 نمونه نشان داد، 44(40 درصد) نمونه آلودگي انگلي داشتند و 66 (60 درصد) نمونه فاقد آلودگي كرمي بودند. نمونه‌هاي آلوده حاوي تخم انگل‌هايي نظير كرم‌هاي قلاب دار، توكسوكارا، تنيا و ديپيليديوم بودند. درمطالعه حاضر توزيع آلودگي به انگل‌هاي كرمي در مناطق سه‌گانه نمونه‌گيري، تفاوت قابل توجهي در فراواني سگ‌هاي آلوده در مناطق بررسي شده نشان نداد، و اين مسئله را مي‌توان با مطالعات اختصاصي‌تر در زمينه اپيدميولوژي انگل و بررسي تعداد بيش‌تر مناطق هرچه بهتر و كامل‌تر تعيين كرد.استنتاج: براساس يافته‌هاي حاصل از تحقيق حاضر مي‌توان نتيجه‌گيري نمودكه سگ‌هاي ولگرد نقش كليدي را در انتقال آلودگي نسبت به سگ‌هاي خانگي ايفا مي‌كنند. سگ‌هاي ولگرد شهري با توجه به اين‌كه بعد از درمان رهاسازي مي‌شوند خطر بالقوه براي سلامت عمومي محسوب مي‌شوند. جمع‌آوري اين حيوانات نقش به‌سزايي در كنترل و مهار عفونت‌هاي انگلي قابل انتقال به انسان دارد.