بررسي اثرات متفورمين و كوآنزيم Q10 بر آسيب اكسيداتيو كبدي ناشي از دوكسوروبيسين در موش صحرايي نر

سابقه و هدف: امروزه سرطان يكي از شايع‌ترين علت مرگ و مير در جهان محسوب مي‌شود. شواهد درحال رشد نشان مي‌دهند كه شيوع بدخيمي‌ها در سال‌هاي پيش رو به‌طور قابل توجهي افزايش خواهد يافت. مشخصه سرطان، سرعت رشد غيرقابل كنترل سلول‌ها مي‌باشد، كه در صورت عدم درمان مرگبار است. عوامل دخيل ژنتيكي و محيطي در ابتلا به انواع سرطان‌ها نقش مهمي را ايفا مي‌كنند. شيمي درماني رايج‌ترين نوع درمان براي انواع سرطان‌ها در كل دنيا محسوب مي‌شود. با وجود فوايد زياد در درمان بدخيمي‌ها، سميت و هدف قرار دادن بافت‌هاي طبيعي و سالم به‌عنوان شايع‌ترين عوارض جانبي داروهاي شيمي درماني در نظر گرفته مي‌شوند. بنابراين، كاهش عوارض جانبي با تركيبات مكمل، مي‌تواند از طريق به حداكثر رساندن بازده درماني و همزمان، به حداقل رساندن عوارض جانبي ناخواسته، بسيار حياتي باشد. دوكسوروبيسين(DOX) يك داروي شيمي درماني رايج در درمان سرطان مي‌باشد كه به خاطر عوارض جانبي شديدي مانند سميت كبدي، كليوي و قلبي محدوديت استفاده دارد. متفورمين يكي از داروهاي رايج مورد استفاده كه در اصل براي درمان ديابت تيپ دو مي‌باشد. علاوه بر اين، كوآنزيم Q10 يك آنتي‌اكسيدان است كه به‌صورت طبيعي توسط بدن ساخته مي‌شود و هم‌چنين مي‌تواند از طريق رژيم غذايي و مكمل‌ها به‌دست آيد. در مطالعات قبلي، هر دو داروي متفورمين و كوآنزيم Q10 اثرات محافظتي عليه سميت و استرس اكسيداتيو نشان داده و به عنوان كانديدهاي جذاب در درمان بيماري‌هاي با مبناي استرس اكسيداتيو و التهاب در نظر گرفته مي‌شوند. هدف از اين مطالعه، بررسي اثرات متفورمين و كوآنزيم Q10 به تنهايي و هم‌چنين به صورت تركيب و تجويز توأم، در كاهش آسيب‌هاي اكسيداتيو ناشي از داروي شيمي درماني دوكسوروبيسين در موش‌هاي صحرايي مي‌باشد.مواد و روش‌ها: در اين مطالعه تجربي، 36 سر موش صحرايي نر نژاد ويستار به ۶ گروه تقسيم شدند. گروه‌ها شامل كنترل نرمال (آب مقطر)، گروه كنترل متفورمين و كوآنزيم Q10 (متفورمين+كوآنزيم Q10)، گروه كنترل دوكسوروبيسين (دوكسوروبيسين)، گروه پيش درمان متفورمين (متفورمين+دوكسوروبيسين)، گروه پيش درمان كوآنزيم Q10 (كوآنزيم Q10 + دوكسوروبيسين) و گروه پيش درمان متفورمين و كوآنزيم Q10 (متفورمين+كوآنزيم Q10 + دوكسوروبيسين) بودند. متفورمين (mg/kg200) و كوانزيم Q10 (mg/kg15) روزانه به مدت يك هفته به صورت خوراكي تجويز شد و دوكسوروبيسين (mg/kg 25) در روز هشتم، تزريق گرديد. 24 ساعت بعد از آخرين تزريق، نمونه خون و بافت كبد به منظور بررسي آنزيم‌هاي كبدي (ALT، AST، ALP)، پارامترهاي استرس اكسيداتيو (مالون دي‌آلدهيد، ظرفيت آنتي‌اكسيداني تام، كاتالاز، سوپراكسيد ديسموتاز، گلوتاتيون پراكسيداز) و تغييرات بافتي برداشته شد.يافته‌ها: نتايج نشان داد كه دوكسوروبيسين به طور معناداري، فعاليت آنزيم‌هاي كبدي، غلظت مالون دي آلدئيد و آسيب بافتي را افزايش داده و ظرفيت آنتي‌اكسيداني تام، كاتالاز، سوپراكسيد ديسموتاز و گلوتاتيون پراكسيداز را كاهش مي‌دهد(0.001 P). درمان با متفورمين، كوآنزيم Q10 و تركيب آن‌ها، فعاليت آنزيم‌هاي كبدي را كاهش داده، ميزان فعاليت پارامترهاي آنتي‌اكسيداني را در مقايسه با گروه كنترل آسيب، به‌طور معني‌داري افزايش داده و موجب بهبود هيستومورفولوژي بافت كبد شد. استنتاج: اين يافته‌ها نشان داد كه متفورمين و كوآنزيم Q10 به تنهايي و در تركيب با همديگر مي‌توانند عوارض كبدي تزريق دوكسوروبيسين را در موش‌ها به‌طور قابل ملاحظه‌اي كاهش داده و خواص محافظت‌كنندگي عليه آن داشته باشند. اين تأثير احتمالا از طريق كاهش آسيب‌هاي اكسيداتيو و افزايش فعاليت آنتي‌اكسيداني و ظرفيت آنتي‌اكسيدان‌هاي تام اعمال مي‌شود.