طراحي و روانسنجي پرسشنامه عوامل موثر بر جذب گردشگر سلامت

سابقه و هدف: گردشگري سلامت، به عنوان يكي از ابعاد گردشگري به توسعه پايدار و پويايي اقتصادي مازندران كمك زيادي مي تواند كند. اجماع بر روي عوامل اثرگذار بر جذب گردشگر سلامت مورد سوال قرار گرفته است. اين مطالعه با هدف طراحي و روانسنجي ابزار سنجش عوامل موثر بر جذب گردشگر سلامت، انجام پذيرفت.مواد و روش‌ها: پژوهش اخير با رويكرد تركيبي و در سه مرحله انجام پذيرفت. نسخه اوليه پرسشنامه با مروري جامع بر منابع مرتبط با موضوع پژوهش در كنار نظرخواهي از گروه خبرگان و گردشگران سلامت استان مازندران تدوين شد. در ادامه روايي محتوايي، روايي صوري، روايي سازه و پايايي آن به صورت كيفي و كمي بررسي شد. در بخش كيفي بعد از انجام 17 مصاحبه و اعمال بررسي‌هاي كارشناسانه، پرسشنامه با 76 گويه نهايي شد. در بخش كمي، در مرحله نخست روايي محتوايي پرسشنامه توسط 10 نفر از اعضاي پانل خبرگان بررسي و تاييد شد. سپس روايي صوري، پرسشنامه توسـط 10 نفر از مشاركت‌كنندگان تكميل شد. در نهايت روايي سازه ابزار طراحي شده با استفاده از روش تحليل عاملي اكتشافي با به كارگيري نرم‌افزار 24 SPSS و تحليل عاملي تاييدي با استفاده از نرم‌افزار AMOS24 با پرسشگري از 300  نفر از افراد آشنا با حوزه گردشگري سلامت در استان مازندران محاسبه گرديد. پايايي دروني توسط ضريب آلفاي كرونباخ و پايايي بروني با انجام آزمون بازآزمون بر روي 25 نفر مشابه گروه هدف اندازه گيري شد. يافته‌ها: نتايج بررسي متون و مصاحبه با خبرگان در مرحله اول و دوم مطالعه منجر به طراحي 76 گويه شد. در مرحله بعد، بررسي تغييرات حاصل از مرحله شاخص روايي محتوا (content validity index) و نسبت روايي محتوا (Content validity ratio) در بخش كمي روايي محتوا، سبب شد كه 15 گويه امتياز مورد نظر را كسب نكردند. پس از محاسبه كيفي روايي صوري اعمال و در مرحله كمي روايي صوري 8 گويه شاخص تاثير آيتم كم‌تر از 1/5 را كسب كردند و از پرسشنامه حذف شدند. سپس پرسشنامه با 53 گويه وارد روايي سازه شد. در تحليل عاملي اكتشافي مقدار KMOبرابر 0/778 شد. هم‌چنين مقدار آزمون بارتلت، كم‌تر از 5 درصد شد. هم‌چنين براساس ماتريس چرخش يافته مولفه‌ها، عامل هشت با ارزش مثبت به‌دست آمد. نتايج تحليل عاملي اكتشافي نشان داد 7 گويه داراي بار عاملي كم تر از0/4بودند كه از پرسشنامه حذف شدند و 46 گويه باقي ماند. در مرحله تحليل عاملي تاييدي بار عاملي تمامي ابعاد در وضعيت مناسبي قرار داشت و مقدار P در دامنه قابل قبول بود. براي تعيين پايايي مقدار آلفاي كرونباخ 0/831 محاسبه شد. پايايي بروني،كم‌تر از0/05بود (P 0/001 ،  ICC= 0/90 ).استنتاج: پرسشنامه طراحي شده با توجه به دارا بودن تعداد كم سوالات، سادگي جملات و هم‌چنين روايي و پايايي قابل قبول، مي‌تواند جهت شناسايي و بررسي عوامل موثر بر جذب گردشگر سلامت به‌كار گرفته شود. بومي سازي پرسشنامه در ساير فرهنگ‌ها از پيشنهادات پژوهش حاضر است. اميد است نتايج تحقيق حاضر در برنامه‌ريزي مداخلات افزايش جذب گردشگر سلامت مورد استفاده محققين، مديران نظام سلامت و گردشگري و ساير كاربران قرار گيرد و نتايج حاصل از آن مقدمه‌اي براي تحقيقات بعدي باشد.