بررسي عوامل مؤثر پاسخ به درمان با متوتروكسات در حاملگي‌هاي خارج رحمي در بيمارستان امام خميني ساري از سال 1395 تا سال 1399

سابقه و هدف: متعاقب تشخيص قطعي حاملگي خارج رحمي دو روش درماني شامل درمان جراحي و درمان دارويي با متوتروكسات وجود دارد. به نظر مي‌رسد درمان دارويي در مقايسه با جراحي موفقيت قابل قبولي داشته و فاقد عوارض جراحي بوده است و امروزه به علت پيشرفت‌هاي حاصل‌ شده در تشخيص زود هنگام حاملگي خارج رحمي، تعداد زيادي از بيماران كانديد درمان دارويي مي‌شوند. اين مطالعه با هدف بررسي عوامل مؤثر بر پاسخ درمان دارويي با متوتروكسات در حاملگي خارج رحمي انجام شده است. مواد و روش‌ها: در اين مطالعه‌ي موردي شاهدي، اطلاعات مربوط به بيماراني كه با تشخيص حاملگي خارج رحمي از فروردين ۱۳۹۵ الي اسفند ۱۳۹۹ در بيمارستان امام خميني ساري تحت درمان با متوتروكسات قرار گرفته‌اند، با استفاده از پرونده‌هاي بيمارستاني به روش سرشماري بررسي شدند. در مجموع ۱۶۰ بيمار از 623 بيمار معيارهاي ورود به مطالعه را دارا بوده و تحت مطالعه قرار گرفتند. در چك ‌ليست تهيه‌ شده براي هر بيمار سن بيمار، تعداد دفعات بارداري و پاريته و سقط، سابقه قبلي نازايي، روش پيشگيري از بارداري، وجود علائم باليني (چون درد شكم خونريزي واژينال آمنوره)، سابقه استفاده از روش‌هاي كمك باروري اخير، نوع رژيم درماني استفاده‌شده (Single/Multiple Dose)، عيار بتا HCG سرمي قبل و بعد از شروع درمان، تعداد حاملگي‌هاي خارج رحمي قبلي، سن حاملگي براساس آخرين قاعدگي (LMP)، نتايج سونوگرافي ترانس واژينال (شامل: وجود كيسه زرده و ضربان قلب جنين و هماتوسالپنكس محل و سايز توده اكتوپيك ضخامت آندومتر) براي هر بيمار جداگانه ثبت ‌شد و بيماران به دو دسته‌ي موفقيت و شكست درمان تقسيم شدند و اثر هر كدام از عوامل در نتيجه‌ي درمان دارويي با متوتروكسات بررسي گرديد. داده‌هاي جمع‌آوري‌شده در نرم‌‌افزار SPSS 26 وارد شد و تجزيه ‌و تحليل متغيرهاي كيفي با آزمون Chi Square انجام شد. نرمال بودن توزيع متغير‌هاي كمي توسط آزمون One Sample Kolmogorov Smirnov سنجيده شد و براي بررسي متغير كمي با توزيع نرمال از آزمون T مستقل و براي متغيرهاي كمي با توزيع غيرنرمال از آزمون Mann Whitney استفاده گرديد. يافته‌ها: در مجموع ۱۶۰ بيمار به اين مطالعه وارد شدند كه در ۱۰۸ بيمار (67/5 درصد) درمان موفقيت‌آميز بود و ۵۲ بيمار (32/5درصد) با شكست درمان مواجه شدند. در اين مطالعه نوع رژيم درماني انتخاب‌شده (0/001=P)، عيار بتا HCG سرمي قبل درمان (0/000=P)، عيار بتا HCG سرمي بعد درمان(0/000=P)، وجود ضربان قلب جنين(0/002=P) و وجود كيسه زرده(0/046=P) از عوامل مؤثر بر پاسخ به درمان دارويي متوتروكسات در حاملگي خارج رحمي است. وجود هماتوسالپنكس، سايز توده اكتوپيك، ضخامت آندومتر، سابقه نازايي و اقدامات كمك باروري اخير، وجود علائم باليني، روش پيشگيري از بارداري، سن بارداري، سابقه حاملگي خارج رحمي، تعداد گراويته و پاريته و سقط تأثيري در نتيجه‌ي درمان دارويي با متوتروكسات ندارند.استنتاج: با توجه به نتايج به‌‌دست‌آمده در اين مطالعه، رژيم درماني تك دوز متوتروكسات نسبت به رژيم چند دوزي با موفقيت درمان بيش‌تري همراه است و بالا بودن غيرطبيعي عيار بتا HCG سرمي قبل و بعد درمان، وجود ضربان قلب جنين و كيسه زرده در سونوگرافي ترانس واژينال انجام‌ شده عواملي جهت افزايش احتمال شكست درمان دارويي حاملگي خارج رحمي با متوتروكسات هستند