بررسي شيوع اختلالات اسكلتي عضلاني و تعيين عوامل موثر در پرسنل حرفه مامايي شاغل در بيمارستان‌هاي شهر ساري

سابقه و هدف: اختلالات اسكلتي عضلاني (MSDs) مرتبط با كار يكي از عوامل شايع آسيب‌هاي ناتواني شغلي در كشورهاي رو به توسعه است. اختلالات اسكلتي عضلاني در پرسنل مامايي به عنوان يكي از مشاغل پرخطر از نظر بيماري‌هاي شغلي علاوه بر ريسك فاكتورهايي مانند وضعيتي بدني نامناسب، تكراري بودن حركات، باركاري زياد، خستگي و استرس به عوامل فردي سازماني نيز وابسته است كه مي‌تواند به دليل بروز تنش‌هاي شغلي، باعث كاهش كيفيت ارائه خدمات شود. با توجه به تعداد اندك مطالعات ‌در اين زمينه، مطالعه حاضر با هدف تعيين شيوع اختلالات اسكلتي عضلاني در پرسنل حرفه مامايي شاغل در بيمارستان‌هاي دولتي و خصوصي شهر ساري و بررسي تاثيرگذاري عوامل رواني اجتماعي بر آن، انجام پذيرفت.مواد و روش‌ها: مطالعه حاضر از نوع توصيفي تحليلي به صورت مقطعي است كه طي نيمسال اول سال 1402 در ميان پرسنل حرفه مامايي شاغل در بيمارستان‌هاي خصوصي و دولتي شهر ساري به صورت سرشماري انجام گرفت. با لحاظ نمودن سابقه كار بيش از يك سال به عنوان معيار ورود به مطالعه و سابقه بيماري هاي موثر بر دستگاه اسكلتي عضلاني به‌عنوان معيار حذف از مطالعه تعداد 193 نفر شاغل در بخش‌هاي زايمان انتخاب شدند. ابزار گردآوري داده‌ها شامل فرم جمع‌آوري اطلاعات جمعيت شناختي و سازماني و پرسشنامه اختلالات اسكلتي عضلاني كرنل بود. در اين پرسشنامه فراواني ناراحتي، شدت ناراحتي و تأثير آن بر توان كاري در هفته كاري گذشته مورد بررسي قرار مي‌گيرد و 12 عضو بدن كه در مجموع 20 قسمت مي‌باشند، مورد آناليز قرار مي‌گيرند اطلاعات به دست آمده با استفاده از نرم‌افزار آماري SPSS، آمار توصيفي و آزمون‌هاي كاي دو و تي مستقل در سطح معني‌داري 0/05 تجزيه و تحليل شد.يافته‌ها: ميانگين و انحراف معيار سن و سابقه كار افراد مورد مطالعه به ترتيب 7/74±35/60 و 6/84±10/42 بود. بررسي شيوع اختلالات اسكلتي عضلاني نشان داد كه عضو كمر، گردن، شانه‌ها، مچ و غيره درد داشتند. اين در حالي است كه 79/4درصد افراد حداقل در يكي از اندام‌هاي مختلف درد را احساس كرده‌اند. از نظر ميزان حس درد در طول شبانه روز بيش‌ترين ميانگين حس درد در هنگام شب (40/7) درصد بود. از نظر ميزان حس درد در طول شبانه روز، بيش‌ترين ميانگين مربوط به درد شب هنگام (40/7 درصد) در ميان پرسنل مامايي بود. براساس شيوع هفتگي اختلالات اسكلتي عضلاني، بالاترين ميزان درد به ترتيب درناحيه گردن (58/4 درصد)، كمر (57/6 درصد)، شانه (53/9 درصد) و يك يا هر دو مچ دست‌ها (51 درصد) به‌دست آمد. ميانگين سني و سابقه كار پرسنل مامايي با اختلالات اسكلتي عضلاني در آن‌ها داراي اختلاف معني‌داري بود (0/05 P).استنتاج: يافته‌هاي مطالعه حاضر نشان داد كه اغلب پرسنل مامايي حاضر در مطالعه حداقل در يكي از بخش‌هاي سيستم اسكلتي عضلاني احساس درد و ناراحتي را گزارش كردند. همچنين بيش ترين ميزان اختلالات اسكلتي عضلاني به ترتيب در ناحيه گردن، كمر و شانه بوده است كه نشان از شيوع بالاي اختلالات در اندام فوقاني مي‌باشد. بررسي‌هاي تحليلي مطالعه نشان داد بين شيوع اختلالات اسكلتي عضلاني با متغيرهاي جمعيت شناختي و مرتبط با كار ارتباط تاثيرگذاري وجود دارد، در اين راستا براي بهبود وضعيت كاري و كاهش اختلالات اسكلتي عضلاني در پرسنل مامايي لزوم برگزاري دوره‌هاي تخصصي ارگونومي به‌طور منظم همراه با ارزشيابي پس از آموزش پيشنهاد مي‌شود.