سنتز و بررسي اثرات ضد قارچي آنالوگي از فلوكونازول، مشتق شده از دي‌تيوكاربامات

سابقه و هدف: از ميان دسته‌هاي مختلف داروهاي ضد قارچ، ضد قارچ‌هاي آزولي به دليل گستره عملكردي، قدرت اثر بالا و داشتن آنزيم هدف مشخص، بيش تر مورد توجه قرار گرفته‌اند. فلوكونازول يكي از اين داروها است كه به‌عنوان يك بيس- تريازول و به عنوان اولين داروي تريازولي، وارد بازار گرديد. داروهاي نسل جديد ضد قارچي مانند آلباكونازول و ووريكونازول با استخلاف يكي از حلقه‌هاي تريازول فلوكونازول با هتروسيكل‌هاي ديگر به وجود آمده‌اند. بر همين اساس، در اين تحقيق مشتق جديدي از فلوكونازول كه در آن يك بازوي تريازولي فلوكونازول با 4- بنزيل پيپرازين دي‌تيوكاربامات جايگزين شده است، سنتز گرديد و اثرات ضدقارچي آن مورد ارزيابي قرار گرفت. مواد و روش‌ها: در اين مطالعه تجربي، تركيب نهايي موردنظر(6) از واكنش دو حد واسط كليدي اكسيران و N-بنزيل پيپرازين در حلال اتانول و در مجاورت كربن دي‌سولفيد و تري اتيل آمين به‌دست آمد. به منظور تهيه مشتق اكسيران، از واكنش تركيب كتوني با نام شيميايي 1-(2، 4-دي فلوروفنيل)-2-(H1-1، 2، 4-تريازول-1-ايل) اتان-1- اون با تري متيل سولفوكسونيوم يديد استفاده گرديد. در مسير ديگر و براي سنتز N- بنزيل پيپرازين، ابتدا بنزيل كلرايد به همراه پيپرازين در حلال اتانول رفلاكس شد و طي حمله نوكلوفيلي يكي از اتم‌هاي نيتروژن پيپرازين مونوبنزيله گرديد. لازم به ذكر است خالص‌سازي تركيبات با روش‌هاي رايج استخراج و تبلور مجدد انجام شده و نيازي به كروماتوگرافي نمي‌باشد. ساختار تركيب نهايي به‌دست آمده توسط طيف‌هاي مادون قرمز(IR) و رزونانس مغناطيسي هسته‌اي (NMR) و طيف سنجي جرمي (MS) تاييد گرديد. بررسي فعاليت ضد قارچي تركيب سنتز شده در مقايسه با فلوكونازول بر عليه چندين گونه از قارچ‌هاي پاتوژن حساس به فلوكونازول شامل كانديدا آلبيكنس، كانديدا گلابراتا، كانديدا پاراپسيلوزيس، كانديدا كروسي، و كانديدا تروپيكاليس، و هم‌چنين ايزوله‌هاي مقاوم به فلوكونازول انجام گرفت و حداقل غلظت مهاركننده‌ رشد(MIC) به‌وسيله روش Broth Micro-dilution به‌صورت  In vitroتعيين گرديد. علاوه بر اين، اثر هموليتيك روي گلبول‌هاي قرمز و سميت سلولي روي سلول‌هاي HepG2 براي اين تركيب بررسي شد. نحوه داكينگ تركيب مورد نظر با آنزيم لانوسترول α14-دمتيلاز(CYP51) هم مورد مطالعه قرارگرفت. يافته‌ها: بررسي اوليه اثرات ضدقارچي روي 10 قارچ حساس به فلوكونازول نشان داد كه تركيب سنتز شده با مقاديرMIC بين 063.0 تا 1 ميكروگرم بر ميلي‌ليتر از اثرات ضدقارچي بسياري قويي روي كانديدا آلبيكنس، كانديدا گلابراتا، كانديدا پاراپسيلوزيس، كانديدا كروسي و كانديدا تروپيكاليس برخوردار است. به‌طور كلي، اثرات ضدقارچي آن 4 الي 64 برابر فلوكونازول بود. هم‌چنين اين تركيب پروفايل ضد كانديدايي خوبي را در برابر گونه‌هاي مقاوم به فلوكونازول نشان داد در حالي كه مقادير MIC فلوكونازول در برابر ايزوله‌هاي كانديدا آلبيكنس و كانديدا كروسي معادل يا بيش‌تر از 64 ميكروگرم بر ميلي‌ليتر بود. تركيب 6 به‌طور موثري از رشد كانديدا آلبيكنس و كانديدا كروسي مقاوم به فلوكونازول در غلظت‌هاي 8 يا 16 ميكروگرم بر ميلي‌ليتر جلوگيري كرد. مقدار MIC اين تركيب در برابر كانديدا پاراپسيلوزيس معادل 0.5 ميكروگرم بر ميلي‌ليتر بود. انجام آزمون‌هاي هموليز و سميت سلولي هم نشان داد كه اين تركيب به اندازه فلوكونازول براي سلول‌هاي انساني ايمن و بدون آزار است. مطالعه داكينگ نشان داد كه تركيب طراحي شده به واسطه دارا بودن بخش بنزيل پيپرازين دي تيوكاربامات مي‌تواند ارتباط موثرتري با آنزيم لانوسترول α14-دمتيلاز برقرار نمايد. استنتاج: با توجه به نتايج به‌دست آمده، تركيب سنتز شده در اين مطالعه، كانديد مناسبي براي انجام تست‌هاي in vivo و بقيه آزمون‌هاي پيش ‌باليني و فارماكوكينتيكي در راستاي كشف داروي جديد ضد قارچ مي‌باشد.