بررسي رابطه سلامت معنوي با خودكارآمدي كارورزان پزشكي دانشگاه علوم پزشكي مازندران

سابقه و هدف: سلامت معنوي به‌عنوان احساسي دروني و رضايت ‌بخش توام با ارتباطات سازنده با خود و ديگران و وجود متعالي در چهارچوب فرهنگي خاص هر جامعه تعريف مي‌شود كه به معنادار كردن زندگي و مرگ مي‌انجامد. از طرف ديگر خود كارآمدي نيز يكي از نتايج اعتماد بنفس و تسلط بر خود است كه همواره نتايج ارزشمندي در رفتار و عملكرد افراد در حوزه‌هاي مختلف و به‌ويژه در حوزه درمان و پزشكي دارد. بر اساس شواهد سلامت معنوي و خودكارآمدي ارتباطي تنگاتنگ با يكديگر دارند، به‌طوري‌كه باورهاي خودكارآمد و معنويت مي‌تواند انگيزه‌اي قدرتمند و تاثيرگذار در ميزان بهره‌وري و كيفيت خودكارآمدي باشد. اين مطالعه با هدف تعيين رابطه بين سلامت معنوي با خودكارآمدي كارورزان پزشكي در دانشگاه علوم پزشكي مازندران، انجام پذيرفت. مواد و روش‌ها: در اين مطالعه ﺗﻮﺻﯿفي ازﻧﻮع همبستگي، جامعه آماري شامل تمامي كارورزان پزشكي(320 نفر) مشغول به تحصيل در سال 1402 دانشگاه علوم پزشكي مازندران مي‌باشد. تعداد ۱۷۶ دانشجوي دوره كارورزي در اين مطالعه شركت نمودند. پس از كسب مجوز كليه نمونه‌ها از هدف اجراي پژوهش مطلع شدند. ﺑﺮاي ﺟﻤﻊآوري اﻃﻼﻋﺎت ازپرسشنامه ﺳﻼﻣﺖ ﻣﻌﻨﻮي پوﻟﻮﺗﺰيﻦ (1982) كه ﺷﺎﻣﻞ 10 پرﺳﺶ ﺳﻼﻣﺖ ﻣﺬﻫبي و 10 پرﺳﺶ ﺳﻼﻣﺖ وﺟﻮدي و پرﺳﺶﻧﺎمه‌ي ﺧﻮدكارآﻣﺪي ﺷﺮر (1982) كه داراي 17 ﻣﺎده اﺳﺖ، اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪ. ايﻦ ﻣﻘﯿﺎس ﺳﻪ ﺟﻨﺒﻪ از رﻓﺘﺎر را اﻧﺪازه‌گيري مي‌كند كه ﺷﺎﻣﻞ، ﻣﯿﻞ ﺑﻪ آﻏﺎزگري رﻓﺘﺎر، ﻣﯿﻞ ﺑﻪ ﺗﻼش بيش‌تر ﺑﺮاي كامل كردن تكليف و ﻣﻘﺎوﻣﺖ در رويﺎرويي ﺑﺎ ﻣﻮاﻧﻊاﺳﺖ. روايي و پايايي پرسشنامه در پژوهش براتي بختياري به ميزان 79 درصد و هم‌چنين در پژوهش ملك‌شاهي و  همكاران 73 درصد اثبات شده است. اﻃﻼﻋﺎت ﺑﻪ‌دﺳﺖ آﻣﺪه ﺑﺎ روش ﺿﺮيﺐ ﻫﻤﺒﺴتگي پيرﺳﻮن و رگرﺳﯿﻮن گام ﺑﻪگام ﻣﻮرد ﺳﻨﺠﺶ و از آزﻣﻮن t ﻣﺴﺘﻘﻞ جهت مقايسه سلامت معنوي و خودكارآمدي در جنس مذكر و مونث مورد استفاده قرار گرفت. يافته‌ها: براساس داده‌هاي دموگرافيك از ميان ۱۷۶ نفري كه وارد مطالعه شدند، ۱۰۳ نفر (58/5 درصد) مذكر و ۷۳ نفر (41/5 درصد) مونث بودند. در اين پژوهش ۱۲ نفر (6/8 درصد) سلامت معنوي بالايي و تنها ۶ نفر (۴/۳ درصد) داراي سلامت معنوي پاييني بودند. به‌طور كلي نمرات سلامت معنوي دانشجويان بين ۳۰ الي ۱۱۴ متغير مي‌باشد كه ميانگين آن برابر 34/16±78/71بود. ۱۴۶ نفر (84/4 درصد) خودكارآمدي بالايي و ۲۵ نفر (۵/۱۴ درصد) خودكارآمدي متوسط و در نهايت تنها ۲ نفر (1/2) خودكارآمدي پاييني داشتند. نمره خودكارآمدي در افراد شركت‌كننده در پژوهش حاضر بين ۰ الي ۸۵ با ميانگين 12/38±60/11 مي‌باشد. ميان بخش مذهبي و بخش وجودي سلامت معنوي با خودكارآمدي ارتباط معناداري وجود دارد (به‌ترتيب 0/001=P و 000/0 P). علاوه براين نتايج آزمون t مستقل نشان داد كه ميزان سلامت معنوي كارورزان زن بيش‌تر از كارورزان مرد است. اما در مؤلفۀ خودكارآمدي كارورزان زن نمرات كم‌تري در مقابل كارورزان مرد كسب كردند. استنتاج: باتوجه به ﻫﻤﺒﺴتگي معني‌داري ﺑﯿﻦ ﺳﻼﻣﺖ ﻣﻌﻨﻮي و ﺧﻮدكارآﻣﺪي، شايسته است در كنار آموزش دانشگاهي، آموزش معنويت از طريق ﻋﻨﺎﺻﺮ ﺑﺮﻧﺎمه درسي ﻣﻌﻨﻮي در كوريكولوم‌هاي آموزشي ﻃﺮاحي ﺷﻮﻧﺪ كه ﻣﻮﺟﺐ رشد ﻫﻤﻪﺟانبه يﺎدگيري ﺷﻮﻧﺪ. در آموزش پزشكي نيز براي ارتقاء سطح خودكارآمدي كارورزان مي‌توان از تقويت بنيه اعتقادي استفاده كرد، برگزاري دوره‌هاي آموزشي نيز به منظور ارتقاء رفاه معنوي و باورهاي خودكارآمدي همراه با ارائه محتويات آموزشي مناسب نيز پيشنهاد مي‌شود.