شجاعت اخلاقي و عوامل مرتبط با آن در پرستاران: يك مطالعه مقطعي

سابقه و هدف: شجاعت اخلاقي يك جنبه بسيار حياتي در حرفه پرستاري است كه به‌طور قابل توجهي بر كيفيت مراقبت‌هاي بهداشتي تأثير مي‌گذارد. شجاعت اخلاقي به معناي شجاعت يا قدرت دروني است كه فرد در موقعيت هاي اخلاقي براساس اصول اخلاقي و ارزش‌ها و باورهاي خود، عليرغم وجود پيامدهاي منفي براي خود فرد، عمل مي‌كند. ارتقاي شجاعت اخلاقي در پرستاران مي‌تواند منجر به تصميم‌گيري‌هاي بهتر و ارتقاي كيفيت مراقبت‌هاي بهداشتي گردد، بنابراين شناخت عوامل مختلف مرتبط با اين ويژگي از اهميت زيادي برخوردار است. اين مطالعه بر آن است كه ارتباط بين شجاعت اخلاقي با مشخصات فردي و شغلي پرستاران را مورد بررسي قرار دهد. مواد و روش‌ها: در اين مطالعه توصيفي مقطعي، جامعه پژوهش شامل تمامي پرستاران شاغل در بيمارستان‌هاي وابسته به دانشگاه علوم پزشكي در شرق استان مازندران بود. حجم نمونه در اين مطالعه 300 نفر محاسبه گرديد. نمونه‌گيري با روش در دسترس انجام شد. جهت جمع‌آوري اطلاعات از پرسشنامه مربوط به مشخصات دموگرافيك (سن، جنس، وضعيت تاهل، تحصيلات، نوع استخدام، سنوات خدمت، بخش محل خدمت، نوبت كاري، بيمارستان محل خدمت و سابقه گذراندن دوره يا سمينار اخلاق) و پرسشنامه شجاعت اخلاقي Sekerka استفاده شد. تجزيه و تحليل داده‌ها توسط آماره‌هاي ميانگين، انحراف معيار و آزمون‌هاي تي مستقل، تحليل واريانس و نيز رگرسيون خطي چندگانه انجام شد. نرم‌افزار SPSS 22 براي تجزيه و تحليل بكار گرفته شد و سطح معني‌داري كم‌تر از 05/0 در نظر گرفته شد. يافته‌ها: ميانگين سن شركت‌كنندگان7/54±32/85 سال بود. ميانگين نمره شجاعت اخلاقي پرستاران 4/37±60/24 از نمره 105 بود كه در سطح متوسطي قرار داشت. بــيش‌تــرين نمــره شجاعت اخلاقي به‌صـورت مشـترك بـه ابعـاد عامل اخلاقي (1/42±13/87) و ارزش‌هاي چندگانه (1/54±13/43) وكم‌تـرين نمره شجاعت اخلاقي به بعد تحمل تهديد (1/74±8/82) تعلق داشت. شركت در دوره اخلاق داراي اثر معني‌دار بر نمره شجاعت اخلاقي  بود (0/004=P)، به‌طوري كه پرستاران با سابقه حضور در دوره اخلاق نمره بالاتري از نظر شجاعت اخلاقي كسب كردند. ساير متغيرها اثر معني‌داري بر نمره شجاعت اخلاقي نداشتند. نتايج آزمون رگرسيون نيز نشان داد كه تنها شركت در دوره اخلاق داراي اثر معني‌دار بر نمره شجاعت اخلاقي بود، بطوري كه پرستاران بدون سابقه حضور در اين دوره، نمره كم‌تري (62/1 واحد) كسب كردند. استنتاج: با توجه به يافته‌هاي اين مطالعه، مشخص شد كه شركت در دوره‌هاي آموزشي مرتبط با اخلاق داراي تأثير معناداري بر شجاعت اخلاقي پرستاران است. اين نتايج به وضوح نشان مي‌دهند كه آموزش‌هاي مرتبط با اخلاق (آشنايي با اصول اخلاق حرفه‌اي در پرستاري، ارزش‌ها و اخلاق در تصميم‌گيري‌هاي پرستاري، اخلاق در حوزه محرمانگي و حريم خصوصي بيماران، همكاري و تعامل اخلاقي با همكاران و ساير اعضاي تيم درماني، مشاركت بيماران در تصميم‌گيري‌هاي اخلاقي، روابط اخلاقي با خانواده بيماران و احترام به حقوق آنان)، مي‌توانند به تقويت و ارتقاي شجاعت اخلاقي پرستاران كمك كنند. از آن‌جا كه شجاعت اخلاقي نقش مهمي در تصميم‌گيري‌هاي پرستاران در مواجهه با وضعيت‌هاي دشوار دارد، طراحي برنامه‌هاي آموزشي موثر و مناسب در اين زمينه، مي‌تواند به بهبود كيفيت مراقبت و ايجاد محيطي اخلاقي‌تر در محيط پرستاري كمك كند.