اولويت‌هاي آموزشي خود مراقبتي مبتني بر نياز سنجي سفيران سلامت خانوار

سابقه و هدف: خودمراقبتي به عنوان يك رويكرد اساسي در زمينه تامين، حفظ، و ارتقاء سلامت در افراد، خانواده، و جامعه شناخته شده است. ارائه‌ي آموزش‌هاي ضروري در زمينه ي خود مراقبتي از جمله وظايف مهم سيستم‌هاي خدمات بهداشتي اوليه به جامعه از جمله سفيران سلامت خانوار مي‌باشد. از طرفي تعيين نيازهاي آموزشي خود مراقبتي در هر جامعه بايد براساس نيازسنجي آموزشي در همان جامعه باشد. لذا مطالعه‌ي حاضر با هدف تعيين اولويت‌هاي آموزشي خود مراقبتي با استفاده از نيازسنجي آموزشي سفيران سلامت، انجام پذيرفت. مواد و روش‌ها: مطالعه‌ي حاضر از نوع مطالعات مقطعي (توصيفي- تحليلي)، است. جامعه مورد پژوهش شامل سفيران سلامت خانوار ساكن در استان‌هاي گلستان و مازندران بودند. معيارهاي ورود شامل سفيران سلامت خانوار بودن، قرار داشتن در بازه سني 20 تا 60 سال، و داوطلب بودن براي ورود به برنامه در نظر گفته شد. هم‌چنين معيارهاي خروج نيز شامل عدم تمايل سفير سلامت براي مشاركت در ارزيابي قرار داده شد. ابزارهاي مطالعه شامل پرسشنامه دموگرافيك و پرسشنامه محقق ساخته نيازسنجي آموزشي خود مراقبتي براي سفيران سلامت بود. پرسشنامه‌ي نيازسنجي سفيران سلامت حاصل اولويت‌هاي آموزشي خود مراقبتي مبتني بر نظرسنجي عمومي از جامعه بود، كه به‌وسيله سفيران سلامت، امتيازدهي شد. آناليز داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS نسخه 20 انجام شد. براي آناليز داده‌ها از آزمون‌هاي يو من ويتني و كروسكال واليس استفاده گرديد. يافته‌ها: نتايج مطالعه نشان داد ميانگين سن سفيران سلامت شركت‌كننده در مطالعه برابر با9/64±38/11 سال بود. تعداد 987 نفر (57/8 درصد) از آن‌ها از سفيران سلامت استان گلستان و 721 نفر (42/2 درصد) از آنان از سفيران سلامت استان مازندران بودند. هم‌چنين از نظر جنسيت شركت‌كنندگان در مطالعه، 1439 نفر (84/3درصد) زن و 269 نفر (15/7 درصد) مرد بودند. نيازسنجي آموزشي نشان داد 10 اولويت برتر از بين موضوعات آموزش خود مراقبتي كه توسط سفيران سلامت خانوارها تعيين گرديد شامل استرس و اضطراب، تغذيه سالم، مهارت‌هاي زندگي، مهارت فرزندپروري، بهداشت آب، كم‌ تحركي، افسردگي، مشكلات اسكلتي، كمبود ويتامين‌ها، و سلامت دهان و دندان بودند. هم‌چنين نشان داده شد كه بين زيرگروه‌هاي مختلف شركت‌كنندگان همچون جنسيت، محل سكونت، سطح تحصيلات، شغل، و قوميت با اولويت‌هاي آموزشي خود مراقبتي در سفيران سلامت خانوار از نظر آماري تفاوت معني‌دار وجود دارد(0/05 P). استنتاج: يافته‌هاي مطالعه نشان داد كه موضوعات حوزه سلامت روان همچون استرس، اضطراب، و افسردگي و هم‌چنين موضوعات مربوط به سبك زندگي افراد نظير تغذيه سالم، كم تحركي، و مشكلات اسكلتي جزو اولويت‌هاي نيازسنجي شده براي آموزش جامعه تعيين گرديدند. با توجه محدوديت در منابع مالي و نيروي انساني، ضروري است تا آموزش‌هاي خود مراقبتي بر پايه نياز سنجي جامعه صورت گيرد؛ چرا كه از يك طرف بخش مهمي از نيازهاي بهداشتي جامعه پاسخ داده خواهد شد و از طرف ديگر موضوعات آموزشي كه داراي اولويت هستند مورد هدف برنامه‌هاي آموزشي قرار خواهند گرفت.