بررسي همبستگي انگ و حمايت اجتماعي درك شده با ابعاد رفتارهاي خودمراقبتي بيماران مسلول استان گلستان

سابقه و هدف: بروز بيماري سل در استان گلستان در سال 1402 به ميزان 26/1 در صد هزار نفر و سه برابر ميزان بروز سل در ايران مي‌باشد. ماهيت واگيردار بيماري سل لطمات اقتصادي و اثرات غير مستقيم بر كيفيت زندگي بيمار مبتلا به سل دارد. انگ سل در بين بيماران، منجر به انزواي اجتماعي مي شود كه ب/ر كنترل سل تاثير مي‌گذارد، از طرفي حمايت اجتماعي ارائه شده توسط خانواده، دوستان، كاركنان بهداشتي و رهبران جامعه، باعث افزايش كيفيت زندگي، رفتارهاي خودمراقبتي و تبعيت بيمار از رژيم دارويي مي‌شود. لذا اين مطالعه با هدف تعيين همبستگي انگ و حمايت اجتماعي درك شده با ابعاد رفتارهاي خودمراقبتي بيماران مبتلا به سل انجام شد. مواد و روش‌ها: اين مطالعه مقطعي (توصيفي– تحليلي) در سال 1402 به‌صورت سرشماري بر روي 325 نفر از بيماران مبتلا به سل تحت درمان استان گلستان انجام شد. اطلاعات با استفاده از چك ليست ويژگي‌هاي دموگرافيك، پرسشنامه 12 سوالي انگ (ديدگاه بيمار نسبت به بيماري سل) مرادي و همكاران و حمايت اجتماعي درك شده sherbourne و stewart و پرسشنامه‌ رفتارهاي خودمراقبتي بيماران مبتلا به سل هرندي و همكاران صورت گرفت. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS نسخه 24 مورد تجزيه ‌وتحليل قرار گرفتند. جهت بررسي ارتباط بين انگ و حمايت اجتماعي درك شده با ابعاد رفتارهاي خودمراقبتي بيماران مسلول و هم‌چنين پيش‌بيني‌كنندگي فاكتورهاي اثرگذار بر خودمراقبتي بيماران مبتلا به سل از ضريب همبستگي اسپيرمن و آزمون‌هاي كاي- اسكوئر، تست دقيق فيشر و مدل رگرسيون لجستيك استفاده شد. يافته‌ها: ميانگين سني شركت‌كنندگان 17/33±51/97 سال بود و دامنه سني آن‌ها بين 19 تا 84 سال قرار داشت. ميانگين نمره انگ بيمار مبتلا به سل، پرسشنامه حمايت اجتماعي درك شده و پرسشنامه خودمراقبتي در بيماران مبتلا به سل مورد مطالعه به ترتيب 5/30±29/03 و 14/53±71/11 و 10/17±84/78 بود. براساس مدل رگرسيون لجستيك تك متغيره، اثر متغيرهاي نژاد، تعداد اعضاي خانواده، اعتياد و سن در رفتارهاي خودمراقبتي،  متغيرهاي تاهل و سن در انگ، تعداد اعضاي خانواده، درآمد و وضعيت تاهل در حمايت اجتماعي، معني دار بود. نتايج آزمون همبستگي اسپيرمن نشان داد بين انگ با حمايت اجتماعي (0/19r=- و 0/001P=) و هم‌چنين بين انگ با خودمراقبتي (0/21r=- و 0/001P ) همبستگي معكوس و معني‌داري وجود دارد و بين حمايت اجتماعي و خودمراقبتي همبستگي مستقيم و معني‌داري وجود دارد (0/55r= و 0/001P ). استنتاج: براساس يافته‌هاي مطالعه حاضر، با بالارفتن انگ، سطوح حمايت اجتماعي و رفتارهاي خودمراقبتي كم‌تر مي‌شود و انگ تاثير ويژه‌اي بر درمان بيماري سل خواهد گذاشت اما با بالا رفتن سطوح حمايت اجتماعي، خودمراقبتي بيش‌تر شده و درمان بيمار مبتلا به سل سرعت بيش‌تري خواهد داشت. جهت كنترل بيماري سل، تلفيقي از حمايت همه جانبه رهبران جامعه، وزارت بهداشت، سازمان‌هاي بهزيستي، كميته امداد، شهرداري‌ها و ساير سازمان‌ها و نيز خانواده‌ها و اطرافيان بيماران نياز است. هم‌چنين برنامه‌هاي مداخله‌اي بهداشتي و پزشكي جهت افزايش رفتارهاي خودمراقبتي و افزايش آگاهي به بيماران و كاهش انگ و تصورات غلط از سوي خانواده بيماران، دوستان و كاركنان بهداشتي و جامعه توصيه مي‌شود.