تحليل گفتمان غزليات حافظ با محوريت مفهوم گناه

تحليل گفتمان انتقادي (CDA)، گرايش مطالعاتي بين‌رشته‌اي است كه از اواسط دهۀ۱۹۶۰ تا اواسط دهۀ ۱۹۷۰ در پي تغييرات گستردۀ علمي و معرفتي در رشته‌هاي علوم اجتماعي و انساني علاقه‌مند به بررسي و مطالعۀ ابعاد گفتماني پركتيس هاي اجتماعي به وجود آمد. اين رهيافت از نظريات جامعه‌شناختي كارل ماكس، آنتونيو گرامشي، لويي آلتوسر و... در بررسي ايدئولوژي‌هاي اجتماعي بهره گرفته است. در پژوهش پيش رو، با بهره گيري از روش تحليل محتواي كيفي، مفهوم گناه در غزليات حافظ با استفاده از اين رهيافت، تحليل و چگونگي نگرش شاعر به اين مفهوم ايستا از خلال اشعارش استخراج شده است. نتيجۀ پژوهش نشان مي دهد كه با انطباق نظريۀ تحليل گفتمان با شواهد استخراج شده از اشعار حافظ، مي توان با نگرشي متفاوت، به اين شاعر شاخص نگريست. چون به دست آوردن حقايق تاريخي اگرچه غيرممكن نيست، اما بسيار دشوار است، بايد متون به جامانده را با ديدي همه جانبه بررسي كرد. بدين ترتيب، اين پژوهش در صدد است با نظريۀ انتقادي گفتمان به تحليل داده هاي موجود بپردازد و در كنار انبوه تفاسير به طبع رسيده، تفسير و تبيين متمايزي را ارائه دهد.