بازآفريني مضامين محوري شعر حافظ در شعر معاصر

تأثيرپذيري ادبي، كشف و بررسيِ روابطِ بينامتني، در آثار ادبي و تجزيه‌وتحليل تأثيرپذيري از متون پيشين است. در عرصۀ شعر و ادب، بدون بهره‌گيري از اشعار شاعران پيشين، آفرينش شعري نو امكان‌پذير نيست. قرن‌هاست كه فرهنگ و ادبيات سرزمين ما، تأثيرپذير از غزلياتِ حافظ است. بهره‌گيري از تعابير و مضامين خاص غزليات او و كاربرد مكرر نقل‌قول‌هاي شاعرانه‌، در ساختار شعر معاصر، چه در محور فرم و محتوا و چه تضمين، از جلوه‌هاي اين تأثير و تأثّر است. در اين مقاله، شواهد آشكارتر و مضامين پركاربردتر غزليات خواجه در شعر معاصر، كشف و بررسي‌ شده است. نتايج به‌دست‌آمده نشان مي‌دهد، پيوند شعر معاصر با غزليات حافظ در تمام انواع شعر، از سنتي، نيمايي، سپيد و گفتار ديده مي‌شود. شاعران معاصر ضمن تأثيرپذيري از مضامين خاص اشعار حافظ، با حسن تعليل‌هاي بديع و تغيير در صنايع بياني و بديعي چون ايهام، ايجاز، تشبيه و استعاره مي‌كوشد تا تصاويري نو بيافرينند؛ با وام‌گيري از گسترۀ واژگان و اوزان غزليات او، به بيان احوال خويش، توصيف معشوق يا انتقاد از اجتماع بپردازند و در مواردي چند، با تضمين بيت يا مصراعي، پيامي مشابه يا متفاوت را به مخاطب انتقال دهند.