نقش عناصر مادينه در زندگي زرتشت بر اساس روايت زراتشت‌نامه

زراتشت‌نامه يكي از آثار قرن هفتم هجري است كه به زندگي زرتشت و حوادث پيش و پس از تولد او مي‌پردازد. در اين منظومه، به توطئه‌هاي دشمنان زرتشت براي نابودي او در دوران كودكي و نقشي كه مادرش در محافظت از وي دارد، اشاره مي‌شود. نگارنده در اين جستار بر آن است كه با روش توصيفي‌ـ‌تحليلي به مطالعۀ نقش عناصر مادينه در زندگي زرتشت بر اساس روايت زراتشت‌نامه بپردازد. با اندك توجهي به اين رويدادها درمي‌يابيم كه علاوه بر مادر زرتشت، بسياري از عناصر و حيوانات مادينه نيز در سرنوشت او، نقش حمايت‌گر و محافظ دارند. از جملۀ اين موارد مي‌توان به ماده گاو، ماديان، ماده گرگ، ميش و نقش آب (گذر از آب و غوطه خوردن در رود وهدائيتي) اشاره كرد. نقش فعال مادر زرتشت و حيوانات و عناصر مادينه در مراقبت و حفظ زرتشت از خطرات، علاوه بر منظومۀ زراتشت‌نامه در بسياري ديگر از آثار زرتشتي نيز تكرار شده كه اين موضوع مي‌تواند در ارتباط با مفهوم نمادين اين نيروهاي مادينه با مفهوم بركت باشد. با توجه به اين‌كه اقوام هند و اروپايي، اقوامي پدرتبار و مردسالار هستند، نقش عناصر مادينه در سرنوشت زرتشت، مي‌تواند بازمانده و يادگاري از عقايد ايرانيان قبل از ورود آرياييان به ايران باشد كه اين اقوام به گواهي تاريخ، اقوامي مادرتبار و زن سرور بوده‌اند. جايگاه فعال زن در اين منظومه، نشان از باور فرهنگي عميق و ريشه‌داري است كه به هزاره‌هاي قبل از ورود آرياييان به ايران بازمي‌گردد.