دلايل توسعه‌ طنز در دوره‌ي سلجوقيان

رشد انواع طنزهاي ادبي، زباني، داستاني با موضوعات فكري، فلسفي، اجتماعي و سياسي از خصوصيات عصر سلجوقي است. در اين عهد، از يك‌سو پادشاهان و اهل تصوف گرايش به جانب‌داري از فرهنگ عوام پيدا كردند و از سوي ديگر شاعران و نويسندگان، به‌دليل رشد سواد جامعه به ارتقاي زباني و ادبي هنر خود پرداختند و آثار دشواري پديد آوردند. از آن جايي كه پادشاهان و عامۀ مردم‌ ذهنيت ساده‌اي داشتند، شاعران از عنصر طنز و داستان‌هاي منظوم براي برقراري ارتباط با آنان استفاده كردند. در اين ميان انواع هزل و هجو نيز كه از خواسته‌هاي مشترك شاهان و توده‌هاي مردم بود به‌عنوان يكي از انواع تفنن‌ها و تفريحات و نيز به‌عنوان يك وسيلۀ داوري دربارۀ دوران، توجه شاعران و شاهان را به خود جلب كرد. كاركردهاي ديگر هجو و هزل در اين دوره عبارت است از: ابزار نشان‌دادن ناخرسندي شاعران از بي‌توجهي حاكمان به هنر آن‌ها، وسيله‌اي براي رقابت شغلي بين شاعران و نيز نشان‌دادن واقعيت‌هاي روزگار، انتقاد از خساست‌ها و تبعيض‌ها و هم‌چنين انتقام‌گيري از پديد آورندگان نابه‌ساماني‌ها.