ارزيابي عملكرد و كيفيت علوفه در ارقام، لاين‌ها و هيبريدهاي داخلي و خارجي سورگوم علوفه‌اي [Sorghum bicolor (L.) Moench]

زمينه مطالعاتي: بررسي عملكرد و كيفيت علوفه در هجده ‏ژنوتيپ سورگوم علوفه‌اي هدف: اثر ژنوتيپ بر عملكرد علوفه‌تر، عملكرد ماده خشك ارتفاع بوته ميزان انرژي و تركيبات شيميايي و شاخص‌هاي ارزش نسبي و كيفيت نسبي سورگوم‌هاي آزمايشي بود. روش كار: هجده ‏رقم، لاين و هيبريد سورگوم علوفه‏اي مورد ارزيابي در مؤسسه تحقيقات اصلاح و تهيه نهال و بذر كرج كاشت، داشت و برداشت شدند. جهت تعيين عملكرد ماده خشك و همچنين ارزيابي صفات كيفي، نمونه‌ها تا رسيدن به وزن ثابت، خشك و درنهايت توزين شدند صفات كيفي علوفه شامل محتوي پروتئين، الياف نامحلول در شوينده اسيدي (ADF)، الياف نامحلول در شوينده خنثي (NDF) و ليگنين با روش تجزيه شيميايي و قابليت هضم نمونه‌ها نيز با روش آزمون گاز تعيين و ميزان انرژي قابل متابوليسم در علوفه برآورد شد. آزمايش‌ در قالب طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي در مؤسسه تحقيقات اصلاح و تهيه نهال و بذر و موسسه تحقيقات علوم دامي اجرا شد. مقايسه ميانگين‌ها با روش LSD در سطح احتمال پنج درصد انجام شد. نتايج: نتايج نشان داد كه بيشترين عملكرد ماده خشك (20.61 تن در هكتار) توسط رقم سيلوكينگ و كمترين ميزان آن (8.83 تن در هكتار) توسط رقم جويسي سويت حاصل شد. ازنظر محتوي ميانگين پروتئين خام در كل ژنوتيپ‌هاي موردبررسي 6.357، ژنوتيپ‌هاي داخلي 6.363 و ژنوتيپ‌هاي خارجي 6.354 درصد بود. ميانگين NDF در كل ژنوتيپ‌هاي موردبررسي 60.36، ژنوتيپ‌هاي داخلي 62.06 و ژنوتيپ‌هاي خارجي 59.51 درصد بود. در بين ژنوتيپ‌هاي موردبررسي بالاترين ميزان NDF (69.75 درصد) در رقم تيتان بود. ميانگين انرژي قابل متابوليسم در كل ژنوتيپ‌هاي موردبررسي 2.41، ژنوتيپ‌هاي داخلي 2.33 و ژنوتيپ‌هاي خارجي 2.44 مگا كالري در كيلوگرم ماده خشك بود. ميانگين ارزش نسبي علوفه (RFV) در كل ژنوتيپ‌هاي موردبررسي 99.74، ژنوتيپ‌هاي داخلي 96.96 و ژنوتيپ‌هاي خارجي 101.13 درصد بود. حداكثر ميزان شاخص RFV در بين ژنوتيپ‌هاي خارجي توسط رقم پي اچ اف اس 27 (115.75 درصد) و در بين ژنوتيپ‌هاي داخلي توسط رقم پگاه (111.38 درصد) مشاهده شد. نتيجه‌گيري نهايي: رقم سيلوكينگ كه ضمن توليد بيشترين ماده خشك در واحد سطح داراي ميزان بالاي شاخص كيفيت نسبي علوفه بود، در بين رقم‏هاي مورد بررسي به‌عنوان مناسب‌ترين رقم ازنظر كميت و كيفيت علوفه معرفي مي‌شود. در بين ژنوتيپ‌هاي داخلي، هيبريد اسپيدفيد توانست بيشترين عملكرد ماده خشك را توليد كند، ولي از كيفيت مناسبي برخوردار نبود. لذا كاشت رقم اسپيدفيد براي توليد علوفه در شرايطي كه تنها كميت علوفه براي زارع اهميت دارد، قابل توصيه خواهد بود. رقم پگاه كه ضمن داشتن عملكرد ماده خشك مناسب، از كيفيت علوفه مطلوبي نيز برخوردار بود، به‌عنوان بهترين ژنوتيپ داخلي براي توليد علوفه كيفي معرفي مي‌شود.