تقابل اكوفمينيسم و فرافمينيسم در ادبيات طبيعي

در بررسي رويكردهاي ادبي و خلق سيستم‌هاي نگرشي و نگارشي، با چهار انگاره‌ سيستم‌هاي كاهشي-افزايشي، سيستم‌هاي التقاطي، سيستم نماها، سيستم‌هاي افزايشي-انضمامي رو‌به رو هستيم. آرش آذرپيك ضمن ارائه‌ اين تقسيم‌بندي، عامل آن را كشف و ارائه‌ افقي پراگماتيك و همچنين پروبلماتيك توسط اين انگاره‌ها مي‌داند لذا در اين مقاله با بيان و بررسي اين چهار سيستم بيان خواهيم كرد كه رويكرد اكوفمينيسم رويكردي التقاطي‌ست كه همواره در تلاش است زن و زمين را پديدارهايي ستمديده در سيستم‌هاي مرد سالارانه قلمداد كند. رويكرد انتقادي فرافمينيسم با عنايت به سيستم افزايشي-انضمامي فراتر از تمام چهارچوبه‌هاي بسته‌ زن‌محورانه و مردمحورانه در پي ارائه‌ تقسيم‌بندي انواع سوژه از ديدگاه آذرپيك بوده و معتقد است اكوفمينيسم تنها با تغيير سوژه‌ مرد به سوژه‌ زن، در تلاش است در ساحتي ديگر و با ديدي زنانه‌محورانه تمام هستي‌مندان –از جمله زمين- را در رويكردي سلسله‌ مراتبي فصل‌بندي كند. در ادبيات طبيعت‌گرا با توجه به دو ركن بنيادين «عدم هرگونه ثنويت‌گرايي» و «عدم هرگونه برتر/كه‌ترگرايي» -كه بنيان‌روايت اكثر آرايه‌هاي ادبي همچون تشبيه، استعاره، تمثيل و... است- اصل و بنيان زمين‌سوژگي در عريانيسم مطرح مي‌شود. زمين‌سوژگي رويكرديست انتقادي به تمام انگاره‌هايي كه در آن انسان به عنوان سوژه‌ فاعل شناسا –كه همواره در پي ارزش‌گذاري (صفت‌دهي) است- شناخته مي‌شود. در اين مقاله كه به شيوه‌ توصيفي تحليلي و با استفاد از منابع كتاب‌خانه‌اي انجام گرفته؛ ادبيات طبيعتي با عنايت به رويكرد جنس سوم و بيان نگره‌هاي زنانه‌نگرِ انسان‌محورانه و مردانه‌نگرِ انسان‌محورانه بررسي مي‌شود.