نقش محوري شخصيت مجنون بر اساس نظريه كنشگري گريماس

هر داستان از پيوند استوار بين دو عنصر رويه يا سطح و ساختار تشكيل شده است. در حقيقت، ارزش هر داستان در زيبايي نهفته در آن است و ساختار درست يك داستان، مي‎تواند به زيبايي آن بيفزايد. بنابراين، شناخت ساختار روايي و توصيف و تشريح شخصيت‌هاي داستان، يكي از مهم‌ترين نكته‌ها در پژوهش‌هاي ادبي است و پژوهشگران نيز مي‎كوشند از طريق كاربرد معنا‌شناسي، ارتباط بين شخصيت‌هاي داستاني را تبيين كنند. يكي از شيوه‌هاي جديد تبيين ارتباط شخصيت‌ها با يكديگر، «الگوي كنشگر» گرماس است. مجنون از شاخص‌ترين چهره‌هاي داستاني است كه نقش كنشگري دارد يا به تعبير گريماس كنش‌گر در اين داستان بازيابي شده و فرستنده/ پذيرنده/ فاعل/ هدف/ ياري‌گر/ باز دارنده از جمله كنش‌هاي بازيابي شده در اين داستان هستند. بر اساس نتايج حاصل از اين پژوهش كه بر مبناي توصيفي تحليلي و با استفاده از منابع كتاب‌خانه‌اي انجام گرفته مشخص شد در داستان ليلي و مجنون، فرستنده: عشق/ پذيرنده: ليلي و مجنون/ فاعل: مجنون/ هدف: وصال/ ياري‌گر: پدر و خويشان مجنون/ كنشگر و مانع و باز دارنده نيز پدر ليلي و ابن سلام هستند. بيش از هر كس و هر چيز مجنون فاعليت، نقش برجسته و كنشگر دارد. مجنون عاشق است؛ از جان نمي‌هراسد و چنان غرق محبوب است كه سر به بيابان گذاشته؛ همدم وحوش مي‌گردد. مجنون فاعل است با نقشي كليدي و كنش‌هاي او در طول داستان مبين نقش پر رنگ و اساسي اوست. در اين جستار به اجمال سعي شده است به بيان روابط ليلي و مجنون و شخصيت داستان «مجنون» پرداخته شود.