تقابل زشتي و زيبايي با ويرانگري و بساماني در منظومه هاي ادب غنايي بر اساس رويكرد كلود استروس

ساختارگراي مشهور كلود لويي استروس، در پژوهش‌هاي ساختاري خويش به اين باور رسيد كه ذهن انسان داراي ساختار مشخصي است كه از تقابل‌هاي دوگانه پيروي مي‌كند. در اين مقاله سعي شده بنيادهاي تقويت كنندة باور به رابطة تقابلي زشتي و زيبايي و ارتباط آنها با ويرانگري و بساماني نشان داده شود. همچنين مضمون‌هاي تقابلي زشتي و زيبايي و رابطة آنها با ويرانگري و بساماني مشخص گردد و بر اساس طرح مبتني بر حضور و غياب شرح داده شده و تقابل‌ها مشخص گردند. پس از بررسي منظومه‌هايي همچون خسرو و شيرين، ليلي و مجنون، هفت پيكر، هماي و همايون، ويس و رامين و گل و نوروز، وجود ساختار تقابلي بين رابطة زشتي و زيبايي با ويرانگري و بساماني محرز و مشخص گرديد زيرساخت اين تقابل، علاوه بر ساختار ذهن مطلق گرا و ضديت گراي انسان، از طرف تفكر و آيين‌هاي دو بني و معتقد به ضديت اهورا مزدا با اهريمن و مخلوقات اين دو تقويت و تبديل به يك فرهنگ شده است. هرچند مفاهيم زشتي و زيبايي مفاهيمي نسبي هستند اما در مضاميني كه از زشتي سخن رفته؛ سياهي از بارزترين ويژگي‌هاي زشتي است. علاوه بر اين نامتناسب بودن اعضايي همچون بيني، گوش، دندان و مانند اينها از ديگر خصوصيات  زشتي است. در مقابل از زيبايي با مشخصه‌هايي مانند نورانيت چهره، متناسب بودن اعضا و اندام ياد شده است. ساختار ذهن دو قطبي و مطلق گراي انسان موجب اين تقابل‌ها و ضديت‌ها مي‌شود اما آيين‌ها و دين‌هايي كه جهان را دوبني تفسير مي‌كنند اين ويژگي ذهن را به يك اعتقاد و در نتيجه به يك فرهنگ عمومي تبديل مي‌كنند كه در تمام وجوه زندگي رخنه كرده به تبع آن در ادبيات نيز ريشه مي‌دواند. اين‌چنين است كه از طريق زبان و روساخت‌هاي متن مي‌توان به زيرساخت‌ها پي‌برد و عوامل موثر در فرهنگ را بازشناخت. هر چند در ابتدا اين انسان بوده كه زبان را ساخته اما تمدن‌ها و اشخاصي معاني خويش را از طريق زبان گسترش مي‌دهند تا جايي كه انسان اسير زبان مي‌شود و اين زبان است كه فرهنگ را مي‌سازد اگر چه از آن تمدن‌ها و اشخاص اثري بر جاي نمانده باشد.