سخاوت در قرآن كريم و حديث و بازتاب آن در شعر صائب تبريزي

در اين پژوهش ديدگاه قرآن عظيمُ‌الشّأن و احاديث ائمه معصومين(ع) دربارۀ سخاوت بررسي شد و بازتاب آن در شعر صائب تبريزي، مورد مطالعه قرارگرفت. با استفاده از روش كيفي (توصيفي-تحليلي)، اطلاعات و داده ها به شيوۀ كتابخانه اي جمع‌آوري، تحليل، تبيين و ترتيب گرديد. اين تحقيق نشان مي‌دهد سخاوت، يكي از اصول اساسي ارزش‌ها در جامعۀ اسلامي و انساني‌است؛ خداوند بخشايشگر(ج) در قرآن‌ مجيد انسان ها را به انجام آن، تشويق و امركرده است و براي سخاوتمندان پاداشِ بس بزرگ و نيكو قرار داده است: «فَالَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَأَنْفَقُوا لَهُمْ أَجْرٌ كَبِيرٌ» «پس برآناني از شما كه ايمان آورده و انفاق كردند پاداش بزرگ خواهد بود.» (الحديد/ 7) و هم چنين از پيامبر اكرم(ص) و ائمه معصومين(ع) احاديث بي شماري در مورد سخاوت و انفاق در كتاب هاي معتبر نقل شده است. چنان كه پيامبر بزرگوار(ص) فرمود: «سخاوت درختي است از درختان بهشت آويخته تا زمين، هركس به شاخه اي از آن چنگ زند او را به بهشت مي كشاند.» (ورام، 1369: 318) امام جعفر صادق(ع) فرمود: «برآوردن حوائج و نيازمندي هاي مؤمن از هزار حج مقبول و آزادي هزار بنده و فرستادن هزار اسب مجهز در راه خدا، بالاتر و والاتر است.» (ابن بابويه، 1400ق: 197) صائب تبريزي با تأثير پذيري از قرآن كريم و احاديث، به سخاوت، انفاق و همدردي با مستمندان، بي نهايت توجه داشته و او را مي‌توان در زمرۀ شاعران دلسوز، بشردوست و مشوِّق سخاوتمندي قرارداد، زيرا او باور دارد كه در جامعۀ انساني ضرورت است تا افراد در برابر گرفتاري‌هاي ديگران احساس مسئوليت كنند و با نيازمندان رفتار سخاوتمندانه و مهربانانه داشته باشند.