نقدي بر بخش تاريخ ادبيات كتب علوم و فنون ادبي و ارائۀ طرحي نو براي تدوين مجدد آن (بر اساس دو رويكرد ژانر و جريان ‌شناسي)

كتاب علوم و فنون ادبي يك منبع اختصاصي براي تدريس ادبيات فارسي در دورۀ متوسطۀ دوم براي رشته‌هاي ادبيات و علوم انساني و علوم و معارف اسلامي است. بخش تاريخ ادبيات به عنوان بخش آغازين اين كتاب يكي از مهمترين درس‌هايي است كه دانش‌آموزان بعضاً به دليل حجم بالا و شباهت بين برخي مطالب و حفظي بودن درس زياد ميل به يادگيري آن ندارند و عموماً از خواندن آن سر باز مي‌زنند. مؤلفان كتاب حاضر علي‌رغم ساده‌سازي و كاهش حجم آن نسبت به كتاب تاريخ ادبيات نظام قديم برخي از مسائل مهم را رعايت نكرده‌اند و همين امر موجب شده تا كتاب از نظر ساختاري، محتوايي، علمي و معنايي مورد نقد قرار بگيرد. بررسي و نگارش مجدد كتاب بر اساس دو رويكرد ژانر يا نوع ادبي و جريان‌شناسي، روشي است كه مي‌تواند علاوه بر سهولت يادگيري مطالب تاريخ ادبي براي دانش‌آموزان و مدرسان مطالب مفيدي را نيز ارائه دهد. روشي كه تا كنون بر بخش تاريخ ادبيات فارسي كتب درسي حاكم بوده‌ بيشتر به زندگي‌نامه و نام بردن آثار شاعران و نويسندگان مي‌پردازد و بعضاً مطالبي را كه اهميت و فايدۀ چنداني ندارند مطرح كرده‌است. هدف اين پژوهش كه به شيوة توصيفي تحليلي و با استفاده از منابع كتاب‌خانه‌اي تدوين شده، تحليل و نقد بخش تاريخ ادبيات هر يك از كتب سه‌گانۀ علوم و فنون ادبي به طور مجزا و ارائة طراحي پيشنهادي تاريخ ادبيات فارسي بر اساس دو رويكرد ژانر (پيش از اسلام تا قرن دوازدهم) و جريان‌شناسي (دوران معاصر) است كه يكي از بهترين روش‌هاي تدوين مجدد كتاب براي رفع مشكلات فعلي آن است. در اين مقاله ابتدا به بررسي، تحليل و نقد محتواي بخش‌هاي تاريخ ادبيات كتب علوم و فنون ادبي پرداخته‌، سپس پيشنهادي براي تدوين مجدد آن با رويكرد ژانري و جريان‌ شناسي ارائه مي‌گردد.