گسترش و جايگاه زبان پارسي دري در حوزۀ هند

سرآغاز ورود زبان پارسي دري به هند، تقريبا هزار سال پيش در زمان حملة سلطان محمود به نيم قارۀ هند است. از آنجا كه غزنويان ترك نژادِ پارسي زبان بودند و هم‌رديف آنها در عهد غوريان تاجيك‌ها‌ نيز پارسي زبان بودند، زبان پارسي راه خود را در هند و در عمق فرهنگ آن بازكرد و يگانه زبان ارتباطي، زبان تفاهم، زبان تحصيل و زبان دانشگاهي هند شد و سخن سرايان، روشنفكران و دولتمردان آثارشان را با زبان شيرين پارسي دري نوشتند. اين پژوهش به روش توصيفي تحليلي در پي بيان چرايي گسترش زبان پارسي دري در هند بوده و نتيجه گرفت كه اين زبان بعد از ورود محمود غزنوي به هند جايگاه ويژه‌اي در گستره ادبيات هندي يافت و اين سرزمين مركز بزرگي براي نشر آثار زبان پارسي دري ‌شد. مطالعة ادب و فلسفة هند، ابوريحان البيروني را كه همراه با سلطان محمود وارد هند شده بود، فريفتة خود ساخت و كتاب‌هاي تحقيق ماللهند، آثارالباقيه و التفهيم لاوائل صناعت تنجيم را تأليف كرد. سلطان محمود از سال ۳۹۲- ۴۱۶هش. هفده‌بار به هند سفر كرد و هربار دانشمندان و شاعران و ادباي زيادي چون عنصري بلخي و فرخي سيستاني و ... با او همراه بودند. چون سلطان زبان پارسي دري را دوست داشت شاعران و ادباي اين زبان در هند به دربارش گرد آمدند، از آن تاريخ به بعد زبان پارسي دري در هند گسترش و مراكز ادبي و فرهنگي از خراسان به هند انتقال يافت. اين مراكز به گونه‌اي گسترده و چشمگير به پخش و انتشار ادب و فرهنگ خراساني اقدام كرده و در نتيجه ثمره‌هاي بسيار ارزشمند به بار آوردند، لاهور، دهلي، بنگال، دكن، ملتان و كشمير از آن جمله اين مراكز هستند.