بررسي رابطه الگوي ارزشي دين و ساختار شناختي احساس

دين، نقش مؤثري در شكل‌دهي به ساختار احساس دارد و در پي آن است كه ساختار آن را ساماندهي كند. نقطه تلاقي دين و ساختار شناختيِ احساس جايي است كه سخن از بايد و نبايدهاي ارزشي به ميان مي‌آيد. وجود احساس عمدتاً به‌صورت غيرارادي تصور مي‌شود و با اين توصيف، قابل ارزشيابي نيست؛ ولي در نظام ارزشيِ دين، عامليت اراده انسان برجستگي‌ مي‌يابد و كيفيت تجربه احساس به نوعي بر مدار اراده و امكانِ انتخاب مي‌چرخد و اين‌گونه قابل ارزشگذاري مي‌شود. پژوهش حاضر در پي آنست كه رابطه‌ ميان الگوي ارزشي دين (قرآن كريم) و ساختار شناختي احساس را مطالعه كند. روش پژوهش، توصيفي‌تحليلي و روش تحليل در چارچوب نظريه شناختي است. بررسي داده‌ها در موارد متعددي، نوعي ارائه يكجانبه داده‌هاي ديني در ساختار مفهومي احساس صرف‌‌نظر از زمان، مكان، فرهنگ و فرديت را نشان مي‌دهد. الگوي ارزشي دين با الگوي شناختي احساس كه در رايج‌ترين شكل آن شامل علت، وجود، كنترل، از دست دادن كنترل و واكنش مي‌شود، متفاوت است. ساختار دين به ثابت‌ماندن الگوهايش به‌صورت فرازماني - مكاني تمايل دارد. احساس در مدل ديني با اين‌جهاني متفاوت است. مطابق با الگوي دين، مفاهيم احساسي موضوعِ پژوهش، در صورتي‌ كه در چارچوب علل تعيين‌شده قرار بگيرند، ارزشي قلمداد مي‌شوند. همچنين، رفتار و كيفيت تجربه احساس افرادِ ديندار به‌‌نوعي قابل پيش‌بيني تصور مي‌شود.