تحليل دلالي حوزه‌هاي معنايي الفاظ در قرآن مجيد بررسي موردي سوره واقعه

در زبان‌شناختي و معناشناسي الفاظ يك متن، واكاوي مجموعه‌اي از الفاظ هم‌معنا در آن متن حائز اهميت است كه در يك «حقل دلالي» (حوزه معنايي) قرار دارند. اين رويكرد زبان‌شناختي، در شناسايي بهتر يك متن هدفمند مانند قرآن مجيد، به‌مثابه عالي‌ترين نمونه متن بلاغي و گران‌سنگ‌ترين متن ادبي كارآمد است؛ زيرا قرآن از بسامد الفاظي برخوردار است كه ازنظر معنايي همگرا و با يكديگر مرتبط‌اند و در يك حوزه معنا قرار مي‌گيرند. بي‌ترديد با شيوه‌ها و رويكردهاي مختلف ازجمله معناشناسي مي‌توان به برخي از جنبه‌هاي دلالي اين الفاظ و بلاغت قرآن پي برد؛ براساس اين، در جستار پيش‌رو با روش تحليلي – توصيفي، الفاظ مشمول حوزه معني (حقل دلالي) استخراج شدند و روابط معنايي ميان آنها بررسي، تبيين و معلوم شده است؛ واژگاني كه باوجود اختلاف لفظي در حوزه معنايي وصف «قيامت» جاي دارند و با نام اين سوره و آيات آغازگر آن سازواري دارند. همچنين، الفاظ مختلفي كه براساس رابطه تقابل (تضاد) در يك حوزه معنايي هستند، در توصيف واقعه قيامت اشتراك معنايي دارند و شموليت الفاظ هم‌معنا، جامعيت توصيف صحنه‌هاي قيامت و بهشت را رقم زده است.