از «اين‌همانيِ» سنت فلسفي غرب تا «نه‌اين‌آنيِ» نام خدا در انديشۀ لويناس

امانوئل لويناس سنت فلسفي غرب را تاريخ حذف غيريت مطلق تعريف مي‌كند. حذف غيريت سبب شده هستي به صرف تابعي از انديشه فروكاسته شود و از آن تماميتي سر برآورد كه مستعد استبداد و درخودماندگي است. اين پژوهش بر آن است كه نشان دهد ديدگاه انتقادي لويناس راه برون‌رفت از اين انسداد هستي‌شناسانه را در نگاه ويژۀ يهودي به زبان مي‌يابد و سپس قصد دارد تحليلي زبان‌شناسانه از صورت‌بندي انتقادي اين فيلسوف يهودي ارائه دهد. لويناس به پشتوانۀ نام‌گرايي يهودي يادآور مي‌شود كه زبانْ لوگوسي تك‌ساحتي و صرف گزاره‌هايي اخباري (هست‌ها) نيست. نام يادآور ساحت ندايي و امريِ زبان و حافظ تكينگي در برابر تماميت است، زيرا تنها در خطاب است كه ديگري بيرون از شرايط شناخت انساني باقي مي‌ماند. لويناس نشان مي‌دهد كه وحي يهودي نيز در ساحت ندايي و امري سير مي‌كند، چرا كه وحي در اين سنت دانشي مضموني دربارۀ خدا نيست، بلكه سخن گفتن خدا با انسان و رابطۀ دو غيريت است. رابطۀ خدا و انسان نيز تنها در نام خدا، به مثابۀ فرمان اخلاقي (بايدها) و پيروي انسان از آن، ممكن مي‌شود. بدين سان نام خدا غيريتي مي‌شود كه در اين‌همانيِ هستي‌شناسانه گسست ايجاد مي‌كند.