بررسي امكان تبيين علمي معجزه در حكمت متعاليه

معجزات يكي از مسائل مهم در رابطه بين علم و دين هستند. مسئله اين است كه آيا معجزات را مي‌توان به نحو علمي تبيين كرد يا خير. در اين مقاله، بر اساس مباني حكمت متعاليه، امكان تبيين علمي معجزه بررسي مي‌شود. خوارق عادات، اعم از خير و شر، مانند همه پديده‌هاي طبيعي، نياز به علل حقيقي و معد دارند. اما خوارق عادات دو ويژگي هستي‌شناختي دارند كه آنها را از امور عادي متمايز مي‌كند: يكي فاعليت نفوس و ديگري اعداد غيرمتعارف. به دليل همين ويژگي فاعليت نفوس، كه جزو امور ماورائي هستند، تبيين علمي، كه مقيد به طبيعت‌گرايي روش‌شناختي است، امكان ندارد. به علاوه، در معجزات و خوارق عاداتِ خير، به دليل شكست‌ناپذير بودنشان، اعداد غيرمتعارف نيز قابل شناخت و تبيين علمي نيست. به عبارت ديگر، حكمت الهي اقتضا مي‌كند حتي با چشم‌پوشي از فاعليت نفوس، معدات و عوامل طبيعي معجزه قابل شناخت نباشد. در نتيجه معجزات را بايد خارج از قلمرو توانمندي‌هاي علم دانست.