تحليل تماتيك حجاب از منظر دختران جوان (در شيراز)

تغييرات سريع و بي‌سابقۀ متأثر از جريان گذار به مدرنيته و جهاني‌شدن فرهنگ، چالش‌ها و تناقض‌هاي فراواني را در حوزه‌هاي مختلف، ازجمله حوزۀ مسائل ديني و ارزشي، به‌ويژه مسألۀ پوشش و حجاب زنان موجب شده است؛ درهمين ارتباط، دختران نسل‌هاي بعد از انقلاب اسلامي در ايران از طريق بازانديشي مسألۀ حجاب، سعي در تمايز بخشي خويش با ديگري داشته‌اند. اين پژوهش با هدف واكاوي تفاوت‌هاي نگرشي سه دهه از دختران بعد از انقلاب اسلامي در باب مسألۀ حجاب؛ به روش تحليل تماتيك با استفاده از مصاحبۀ نيمه‌ساختار يافته با ۲۹ نفر از زنان ساكن شهر شيراز، صورت پذيرفته است. سيماي جمعيتي زنان موردمطالعه نشان‌داد كه اغلب داراي تحصيلات دانشگاهي با ميانگين سني ۲۵ و ۱۳ نفر مقيّد و ۱۶ نفر مخالف حجاب بوده‌اند. يافته‌هاي اين مطالعه دربارۀ دلايل نگرش‌هاي متفاوت سه دهه از دختران در باب مسألۀ حجاب، در هشت مقولۀ حجاب ابزار جناح‌هاي سياسي، تأييد دوستان، ارزش دروني خانواده، حجاب شخصي، حجاب مبتني‌بر شرايط اجتماعي، حجاب تبعيض جنسيتي، حجاب تكليفي و حجاب به‌عنوان قانون دسته‌بندي مي‌شوند. بدين‌اساس، آن‌چه به‌عنوان نتيجۀ اين بررسي مي‌توان استدلال كرد، اين است كه رعايت حجاب و پوشش مطابق با ارزش‌ها و هنجارهاي ديني، هنوز يكي از پاشنه‌آشيل‌هاي سبك زندگي اسلامي ايراني به‌شمار مي‌آيد؛ هر چند كه امروز زنان ما در مسألۀ حجاب هم در چالش بين سنت و مدرنيته درگير شده‌اند، به‌گونه‌اي كه سبك پوششي نسل دختران جوان ما دچار بازانديشي شده و سبك‌هاي پوششي متفاوتي از زنان مشاهده مي‌شود. مكتب اومانيسم و ليبراليسم و تأثير پديدۀ جهاني‌شدن نگاه به حجاب را در كشور تغيير داده است.