تبيين پديدۀ مهاجرت و علل آن با رويكرد كيفي (مورد مطالعه: استان يزد)

پژوهش حاضر با هدف بررسي موشكافانۀ پديدۀ مهاجرت در استان يزد و شناسايي علل آن انجام شد. اين پژوهش ازلحاظ جمع‌آوري اطلاعات، توصيفي و غيرآزمايشي؛ از لحاظ هدف، كاربردي از نوع اكتشافي و از جنبۀ پارادايمي، كيفي است. مشاركت‌كنندگان در پژوهش، شامل: خبرگان، سياست‌گذاران، برنامه‌ريزان و مديران استاني آگاه به فرآيندهاي توسعۀ استان يزد بودند كه با استفاده از روش نمونه‌گيري هدفمند انتخاب شدند. در اين پژوهش تا رسيدن به اشباع نظري، 45 مصاحبۀ عميق و نيمه‌ساختارمند انجام‌شد و براي تكميل اطلاعات از مطالعۀ مدارك و اسناد كتابخانه‌اي، آمار و اطلاعات استاني بهره گرفته شد. با بهره‌گيري از روش‌هاي مقتضي از روايي و پايايي داده‌ها اطمينان حاصل شد. براي تجزيه و تحليل داده‌‌ها، از سه مرحلۀ كدگذاري استفاده شد. نتايج شامل چهار مقولۀ اصلي شامل: «مهاجرت از روستا به شهر»، «مهاجرت كارگران غيرماهر غيربومي»، «مهاجرت اتباع خارجي» و «مهاجرت نخبگان» بود. براساس نتايج مدل پارادايمي به‌دست آمده، مسأله اشتغال و معيشت در روستاها و دشواري فضاي اشتغال نخبگان (شرايط علّي) از يك‌سو و بسترسازي ناكارآمد در زمينۀ «تحصيل اتباع خارجي»، «ضعف زيرساختي در زمينۀ ايجاد اشتغال اتباع خارجي» و «بسترسازي نامناسب توسعۀ استاني» (شرايط زمينه‌اي) ازسوي ديگر منجر به فرآيند مهاجرت در استان يزد شده است. اين فرآيند پيامدهايي هم‌چون: تأثيرات ناشي از «مهاجرت روستا بر شهرها»، «تأثيرات حضور نيروي غيربومي و غيرماهر» و «تأثيرات اجتماعي و فرهنگي حضور اتباع» را داشت. در پايان براساس يافته‌هاي پژوهش، پيشنهادهايي براي كاهش پيامدها و مديريت بهينۀ مسائل مهاجران ارائه گرديد.