تصويرپردازي از دانشگاه آينده و معرفي الگوي برتر براي آموزش عالي

هدف: هدف پژوهش حاضر، تصويرپردازي از دانشگاه آينده و معرفي الگوي برتر براي آموزش عالي به منظور استقبال و ساخت آينده و كمك به ذي‌نفعان براي آفرينش آيندۀ مطلوب در افق بلندمدت بود. روش: از طريق مصاحبۀ نيمه ساختاريافته با 24 نفر از خبرگان، صاحب‌نظران، سياستگذاران، مديران دانشگاهي و نمايندگان زيرنظامهاي مختلف آموزش عالي كه با روش ‌نمونه‌گيري گلوله‌برفي انتخاب شدند و تجزيه و تحليل داده‌هاي گردآوري‌شده با تكنيك تحليل تم، عوامل مؤثر كليدي و مهم‌ترين پيشرانهاي آيندۀ آموزش عالي شناسايي شد. براي تعيين اعتبار و روايي مصاحبه‌ها، از معيارهاي گوبا و لينكلن و براي محاسبۀ پايايي، از روش بازآزمون استفاده شد. پايايي 88.95 درصد، نشان از قابليت اعتماد كدگذاري مصاحبه‌ها داشت. اعتبارسنجي عوامل كليدي از طريق نسبت اعتبار محتوا، انجام و در نهايت، 19 عامل‌ كليدي ‌شناسايي ‌شد. براي تعيين سناريوهاي آموزش عالي با استفاده از مدل پيتر شوارتز و بر اساس رتبه‌بندي و نمره‌دهي عوامل كليدي و پيشرانهاي شناسايي‌شده بر اساس اهميت و عدم قطعيت(طيف يك تا 10)، از طريق تكميل پرسشنامه توسط خبرگان، در نهايت دو عامل كليدي شناسايي و بر اساس آنها سناريوها تدوين شد. يافته‌ها: از بين عوامل شناسايي‌شده، دو عامل «طراحي و به كارگيري شيوه‌ها، سياستها و راهبردهاي مديريتي مؤثر در آموزش عالي» و «ميزان مداخلات دولت و نهادهاي متعدد و موازي در آموزش عالي»، به لحاظ اهميت و عدم قطعيت، رتبۀ بالاتري به دست آوردند كه بر مبناي قرارگيري‌شان در محورهاي ماتريس، روايتهاي چهار سناريوي فرهمند، مبتكر، واپسگرا و درهم‌شكسته تدوين شد. نكتۀ مهم اين چهار سناريو، فراهم آوردن تصويري از آيندۀ دانشگاهها و دانشگاههاي آينده به منظور بهره‌گيري از آن در سياستگذاري‌ها و برنامه‌ريزي‌ها و شناسايي ويژگي‌هاي دانشگاههاي آينده در افق بلندمدت است. نتيجه‌گيري: سناريوي آموزش عالي فرهمند به عنوان سناريوي مطلوب، مي‌تواند باعث پيشرفت آموزش عالي شود و در مقابل، سناريوي آموزش عالي مبتكر تا حدودي و دو سناريوي آموزش عالي واپسگرا و درهم‌شكسته به ميزان بالايي مي‌توانند نظام آموزش عالي را با چالش مواجه كنند.