اثر نانوذرات دي‌اكسيد تيتانيوم و متيل جاسمونات بر خصوصيات مورفوفيزيولوژيكي و اسانس گياه دارويي Thymus vulgaris L.

آويشن باغي (Thymus vulgaris L.) گياهي دارويي مهم از تيره نعناع (Lamiaceae) است كه مصارف متعددي در صنايع غذايي و دارويي دارد. پژوهش حاضر جهت بررسي اثر محلول پاشي محرك‌هاي نانوذرات دي اكسيد تيتانيوم و متيل جاسمونات بر خصوصيات مورفوفيزيولوژيكي و اسانس اين گياه در دو سال زراعي 1400- 1401 و 1401 -1402 در قالب دو آزمايش مستقل بر پايه طرح بلوك هاي كامل تصادفي با سه تكرار در مزرعه تحقيقاتي دانشگاه آزاد اسلامي واحد شهركرد انجام شد. محلول‌پاشي با نانو ذرات دي اكسيد تيتانيوم (صفر، 100، 200 و 300 ميلي گرم در ليتر) و سطوح متيل جاسمونات (صفر، 0.5، 1 و 2 ميلي مولار) هر چهار ‌روز يك بار پس از مرحله 10 12 برگي در سه نوبت صورت گرفت. 1000 گرم از ساختار هوايي در هر تكرار با آب تركيب گرديده و اسانس‌گيري به روش تقطير با بخار آب توسط دستگاه كلونجر و شناسايي تركيبات اسانس توسط كروماتوگرافي گازي صورت گرفت. در دو سال انجام اين پژوهش بيشترين مقادير وزن خشك (362.8 - 365.5 گرم در مترمربع)، اسانس (0.95- 0.97 درصد) و كلروفيل كل (1.69- 1.71 ميلي‌گرم در وزن خشك) متعلق به تيمار متيل جاسمونات (1 ميلي مولار) بود كه هم‌گروه با تيمار نانوذرات دي اكسيد تيتانيوم (100 ميلي گرم در ليتر) قرار گرفت. چهار تركيب كارواكرول، پارا سيمن، گاما ترپينن و تيميل استات از دسته مونوترپن‌هاي حلقوي در تيمارهاي مختلف بيش از 62 درصد از تركيبات اسانس را به خود اختصاص دادند. متيل جاسمونات (1 ميلي مولار) با افزايش 40 درصدي، مقدار اسانس را از 0.69 به 0.97 درصد افزايش داد. با توجه به نتايج دو ساله تحقيق حاضر، محلول‌پاشي متيل جاسمونات با غلظت 1 ميلي مولار جهت بهبود خصوصيات كمي و كيفي اسانس گياه آويشن باغي در مناطق مشابه پيشنهاد مي‌گردد.