ارزيابي عملكرد فني و تغييرات شوري خاك در سامانه آبياري قطره‌اي زيرسطحي باغ‌هاي پسته استان سمنان

يكي از روش هاي مديريت بهينه مصرف آب در بخش كشاورزي آبياري قطره اي زيرسطحي است. اين پژوهش با هدف بررسي عملكرد فني و وضعيت شوري خاك در سامانه هاي آبياري قطره اي زيرسطحي اجرا شده در استان سمنان طي سال هاي 1399 تا 1400 انجام شد. تعداد پنج سامانه در شهرستان هاي شاهرود، دامغان و سمنان مورد ارزيابي قرار گرفت. به اين منظور، ويژگي هاي هيدروليكي سامانه، پروفيل رطوبت و شوري خاك بررسي شد. در مجموع، نتايج ارزيابي نشان داد كه ضريب تغييرات دبي از 4% تا 8% ، ضريب يكنواختي آماري از 85% تا 90/7% و عملكرد كلي قطره چكان از 0/09 تا 0/15 متغير بود. عملكرد هيدروليكي سامانه ها از وضعيت نسبتاً مطلوبي برخوردار بود. نتايج ارزيابي نشان داد كه در برخي قسمت ها، فشار در انتهاي لاترال ها كمتر از حد لازم بود، اما استفاده از قطره چكان هاي جبران كننده فشار باعث تنظيم دبي در اين قسمت ها شده بود. در باغ هاي مورد بررسي، عمق نصب لاترال ها غير يكنواخت و بين 15 تا 45 سانتي متر بود. مقدار رطوبت خاك، از سطح تا عمق روندي افزايشي داشت. بررسي پروفيل شوري عصاره اشباع خاك نشان داد كه مقدار شوري با افزايش عمق روندي كاهشي، و با افزايش فاصله افقي از لوله لترال روندي افزايشي داشت. مقدار بيشينه شوري در عمق نصب 30 و 40 سانتيمتر، در لايه هاي 30-0 و 60-30 سانتي متري خاك وجود داشت. علت افزايش شوري در اين ناحيه كاهش رطوبت خاك در اثر صعود مويينه رطوبت و تبخير آن از سطح خاك و جذب سريع تر رطوبت توسط ريشه بوده است. مهم ترين عوامل بهبود عملكرد سامانه ها عبارتند از: اجراي صحيح سامانه ها و تأمين فشار لازم در مانيفولدها و لترال ها، آبشويي خاك در فصل زمستان با آبياري سنگين غرقابي، و كارگذاري لترال ها در عمق مناسب به‌طور يكنواخت.