ارتباطات ميان‌فرهنگي و آمريكايي‌زدايي از ارتباطات جهاني

رويكرد غالب در مطالعات ارتباطي در جهان و ايران، به دليل خاستگاه عمدتاً آمريكايي آن كه بر مطالعات رسانه‌اي متمركز بوده است، از پاردايم «ارتباطات انتقالي» در مطالعات ارتباطي تبعيت مي‌كند. اين موضوع، باعث در حاشيه قرار گرفتن برخي گرايش‌هاي مطالعات ارتباطي مانند ارتباطات ميان‌فرهنگي شده است. اين مقاله ضمن طرح مسالۀ روند انتقالي شدن ارتباطات از نيمۀ دوم قرن نوزدهم، به اين پرسش‌ پاسخ داده است كه اين روند چه پيامدهايي در زمينۀ ارتباطات اين كشور و بسط و غلبۀ رويكردي خاص به فناوري‌هاي ارتباطي داشته است؟ به منظور پاسخ به پرسش يادشده، ضمن تبيين دو رويكرد اصلي در ارتباطات يعني ارتباطات انتقالي و ارتباطات آييني، به امتداد يافتن آنها در سطح كلان جهاني، در قالب «جهاني‌سازي ارتباطات» و «ارتباطات ميان‌فرهنگي»، پرداخته شده است. در اين راستا ضمن مروري بر پيشينۀ هر يك از رويكردهاي ارتباطي(انتقالي و آييني) و تطورات آنها در قرن بيستم، بر ويژگي‌ها و تمايزات آنها تمركز شده و جهاني‌سازي ارتباطات (با تمركز بر توسعۀ فناوري‌هاي اطلاعات و ارتباطات) به مثابه يكي از ابعاد مختلف مگاپروژه جهاني‌سازيِ برآمده از نگاه آمريكايي به حهان و ارتباطات جهاني، بازخواني شده شده است. در اين مقاله با رويكرد توصيفي-تبييني و با استفاده از روش مطالعۀ اسنادي داده‌هاي مورد نياز براي تحليل، گردآوري شده است. نتيجۀ مطالعه نشان مي‌دهد اتخاذ رويكرد فعالانۀ گسترش ارتباطات ميان‌فرهنگي ايران، به ويژه در منطقۀ غرب آسيا و حوزۀ جغرافياي فرهنگي ايران، در بلندمدت، فرصت‌ها و مزيت‌هاي فرهنگي، و بالتبع آن، مزيت‌هاي اقتصادي، سياسي و امنيتي فراواني را در برخواهد داشت.