تحليل كاركردهاي نظام نوآوري كشاورزي در توسعه دانش‌بنيان بخش كشاورزي

نظام نوآوري از اركان اصلي دستيابي به توليد مبتني بر دانش و اقتصاد دانش بنيان است. در بين نظام هاي نوآوري بخشي، نظام نوآوري كشاورزي به دليل ماهيت و جايگاه ويژه بخش كشاورزي در تأمين امنيت غذايي، ايجاد ارزش افزوده و اشتغال زايي، از اهميت ويژ ه اي برخوردار است. توسعه دانش بنيان كشاورزي با به كارگيري يافته هاي علمي، فناوري هاي دقيق و نوآوري هاي توسعه يافته در نظام نوآوري كشاورزي محقق مي شود. درك صحيح از كاركردهاي نظام نوآوري كشاورزي در دستيابي به توسعه دانش بنيان، مي تواند به سياست‌گذاران اين بخش در تدوين سياست هاي نوآوري كمك نمايد. پژوهش حاضر با رويكرد كيفي و با روش نظريه بنياني به تحليل كاركردهاي نظام نوآوري در توسعه دانش‏ بنيان كشاورزي پرداخته است. جامعه آماري اين پژوهش اساتيد، صاحب نظران، مديران ارشد وزارت جهاد كشاورزي و كشاورزان پيشرو بودند. نمونه گيري به صورت هدفمند شروع و تا رسيدن به اشباع نظري به روش گلوله برفي ادامه يافت. داده ها با بررسي اسناد و مدارك، يادداشت هاي عرصه و مصاحبه هاي غيرساختارمند گردآوري شد. براي تجزيه و تحليل داده ها از نرم افزار MAXQDA استفاده شد. داده ها در قالب 69 مفهوم و 19 مقوله كدگذاري شد. در مرحله كدگذاري محوري مدل پاردايمي، كاركردهاي خلق و توسعه دانش و انتشار دانش به عنوان پديده اصلي و كاركرد هدايت و جهت دهي نظام، به عنوان شرايط زمينه اي،كاركرد تأمين و تسهيل منابع به عنوان شرايط علّي و كاركرد مشروعيت بخشي به عنوان شرايط مداخله گر شناسايي شد. همچنين كاركرد فعاليت هاي كارآفرينانه و شكل دهي به بازار به عنوان راهبرد و تدوين استانداردهاي بخشي، بهبود زنجيره ارزش محصولات، افزايش رقابت پذيري اقتصادي محصولات توليدي، تنوع بخشي به اقتصاد بهره برداران به عنوان پيامدها شناسايي شد. با توجه به يافته هاي پژوهش، ايجاد مراكز ترويج نوآوري و كارآفريني كشاورزي با رويكرد سياست گذاري باز و طرف تقاضا مي تواند گامي موثر و هدفمند در جهت تقويت كاركردهاي نظام نوآوري كشاورزي در توسعه دانش بنيان بخش كشاورزي باشد.