بازنمايي ايدئولوژي در سروده لاميه «ابن عرندس حلّي» براساس لايۀ انديشگاني

زبان در سطوح مختلف سبك و كلام، حامل يك نوع ايدئولوژي است كه گاه برگرفته از باورهاي جمعي يك گروه است. هر شيوه‌ي نگرشي به نحوي در جامه زباني مخصوص جلوه‌گر خواهد شد. در واقع شاعر با گزينش ساختارهاي زباني حاكم بر شعر اعم از اشارات پنهان و آشكار در متن واژگان و رمزگان موجود در آن و گزينش نوع خاصي از ساختارهاي نحوي و رازهاي زيبايي‌شناختي- بلاغي به بيان ايدئولوژي خود مي‌پردازد. براي دستيابي به اين ايدئولوژي، مي‌توان از روش سبك‌‌شناسي لايه‌اي از جمله بررسي لايه انديشگاني سبك بهره برد.  «ابن عرندس» يكي از بزرگان شيعه و از شاعران متعهد قرن نهم هجري است. يكي از اين سروده‌هاي مشهور وي لاميه است كه تحليل اين سروده ابن عرندس از منظر سبك‌شناسي به مخاطب كمك مي‌كند تا انديشه حاكم بر ذهن سراينده آن و ارتباط عميق ميان تكنيك‌هاي ادبي و مشخصه‌هاي ظاهري با محتوا و مضامين آن را بهتر و راحتر دريابد؛ از اين رو مقاله‌ي حاضر برآن است تا با روش توصيفي_تحليلي، اصول انديشگاني سروده لاميه ابن‌عرندس را با تكيه بر مباني سبك‌شناسي لايه‌اي، در پنج لايه‌‌ي واژگاني، نحوي، بلاغي، آوايي و ايدئولوژيك بررسي و تحليل كند. نگارندگان با تدقيق در معاني و ساختار ابيات سروده و بررسي بازتاب ايدئولوژي در هر كدام از لايه‌هاي مذكور، نقش لايه بلاغي را پر رنگ‌تر يافتند. از تطبيق لاميه با ويژگي‌هاي متن ادبي و متن ايدئولوژيك در پنج محور؛ روشن شد كه تقابل بارزي ميان ادبيت و ايدئولوژي در اين متن وجود ندارد ولاميه يك متن انديشگاني يا ادبي صرف نيست بلكه در خدمت هر دو قرار گرفته‌است. هم‌چنين با تحليل ايدئولوژي و فرديت هنري در اين سروده اين نتيجه حاصل شد كه ايدئولوژي حاكم بر لاميه بر ارزش‌هاي مهم جمعي استوار است و بر عقايد جمعي و باورهاي مشترك پافشاري مي‌كند؛ به همين دليل بازتاب ايدئولوژي در سروده لاميه مطابق سبك عمومي است و تمام اهتمام ابن عرندس بر اين بوده‌است كه از ادبيات براي بيان و تقويت هرچه بيشتر ايدئولوژي خود بهره گيرد.