بررسي نشانه‌هاي كلامي احساس كهتري در شعر علي فوده از منظر رويكرد روانشناسي فردنگر آلفرد آدلر

يكي از مباحث رايج در نقد ادبي، نحوه انعكاس دغدغه‌هاي روحي اديب در اثر وي است و از آن جا كه متون ادبي بخصوص شعر، بن مايه‌هاي خود را از عمق روح آدمي مي‌گيرد، مي‌توان بر اثرپذيري آفرينش‌هاي ادبي از شرايط رواني حاكم بر شخصيت اديب، اشاره كرد. روان‌‌شناسي فردنگر به عنوان يكي از نظريه‌هاي شخصيّت اطلاق مي‌شود كه آلفرد آدلر، روان شناس اتريشي، آن را پايه‌گذاري كرد. براساس اين رويكرد، يكي از حالات رواني كه در آغاز زندگي هر فرد در شخصيّت وي شكل مي گيرد و تا پايان عمر، اثرات خود را در جنبه هاي مختلف رفتار وي بر جاي مي گذارد، احساس كهتري يا همان احساس خودكم بيني است كه اصلي ترين نيروي تشويق كننده آدمي براي رسيدن به اهداف و آرزوهاي وي محسوب مي شود. از ديدگاه روان‌‌شناسي فردنگر، تلاش براي برتري، در نتيجه ي همين احساس حقارت صورت مي گيرد و به شخصيت فرد، انسجام مي‌بخشد. بر اساس اين رويكرد همه ي انسان‌‌ها احساس كهتري را در خود دارند و تنها درجات اين احساس متفاوت است. اگر احساس كهتري از حدّ خود تجاوز نكند، سبب پيشرفت و برتري آدمي مي شود، و در صورت عدم كنترل اين احساس، در نهايت منجر به عقده ي حقارت فرد مي شود. احساس كهتري در صورت هاي گوناگون خود از موقعيّت خاص هر انسان در دوران كودكي، چگونگي تربيت اوليه، شرايط روحي، اجتماعي، سياسي و جغرافيايي انسان‌‌ها تاثير مي‌پذيرد. پژوهش حاضر با روش توصيفي تحليلي تلاش دارد تا نشانه هاي زباني احساس كهتري در شخصيت علي فوده شاعر معاصر فلسطين بر اساس نظريه آلفرد آدلر، مورد بررسي قرار دهد. از جمله اين نشانه ها در شعر علي فوده مي‌توان به لحن توبيخي و سرزنش گر (با بهره گيري از واژگونه سازي)، كلام مفتخرانه (با بهره گيري از ضرب آهنگ هزج يا كوتاه گزيني مصراع‌ها به همراه خاتمه گزيني هجاهاي كشيده، تكرارآفريني دال‌هاي هويتي)، تناقض‌گويي(با بهره گيري از فضاسازي تناقض گونه در مفهوم يا ترتيب واژگان)، گلايه از شرايط و اوضاع زمانه (با بهره گيري از گزينش نيازهاي اوليه انسان)، استفاده از ترانه هاي محلّي و واژه هاي بيگانه (با بهره گيري از ستيز واژگاني) اشاره كرد كه همگي تحت تأثير محيط اجتماعي نامناسب و نيز شرايط سخت زندگي خانوادگي وي، مجال بروز يافتند.