بررسي نشانگرهاي معرفت ‌شناسي در ميزگردهاي سياسي - اجتماعي سيماي ايران از منظر گفتمان انتقادي

تحليل فراگرفتمان با بهره‌گيري از نشانگرهاي فراگفتماني انجام‌ مي‌شود. نشانگرهاي فراگرفتمان، درواقع صورت‌ هاي زباني هستند كه از ابزارهاي مهم بلاغي ايجاد و تضمين‌كننده تعامل در متون محسوب مي‌شوند الگوهاي مختلفي براي تحليل فراگرفتمان ارائه‌شده ‌است. يكي از جامع‌ترين و مشهورترين اين الگوها، الگوي هايلند  مي‌باشد. براي نخستين بار، هايلند تمام جنبه‌هاي مربوط به تعامل ميان نويسنده متن و خرد متن و همچنين نويسنده متن و خواننده متن را به ياري اصطلاح فراگرفتمان تعريف و طبقه‌بندي كرده و مدعي است محقق در چهارچوب مطالعه مبتني بر فراگرفتمان مي‌تواند از دايره متن و گفتمان فراتر برود و متن را به‌مثابه كنشي اجتماعي تحليل كند. فراگرفتمان به‌مثابه مفهومي در تحليل گفتمان كاربرد دارد و در تعامل بين نويسندگان و متنشان با بين نويسندگان و خوانندگان متن استفاده مي‌شود درمجموع فراگرفتمان، به‌مثابه ابزاري مهم در تسهيل ارتباط، نويسنده را ياري مي‌دهد تا بتواند با رانندگان ارتباط برقرار سازد و يافته‌هاي شخصي‌اش را بيان كند. اين‌گونه كه گزاره‌ها جملات يا عبارات ربط دهنده خود را در ايجاد يك حوزه گفتمان منسجم در عرصه ساختاردهي متون قرار مي‌دهد. مقاله حاضر به بررسي نشانگرهاي معرفت‌شناسي در ميزگردهاي سياسي- اجتماعي در شبكه‌هاي سيماي جمهوري اسلامي ايران از منظر گفتمان انتقادي بر اساس ديدگاه هايلند (2005) و فركلاف (2001) پرداخته است. در اين پژوهش 20 برنامه گزينش‌شده ميزگردهاي سياسي- اجتماعي شبكه‌هاي 1، 2، 3 و 4 انتخاب شده اند كه به روش كيفي و كمي به‌صورت تمام شماري با استفاده از نمونه‌گيري هدفمند، موردبررسي و تحليل قرارگرفته اند. متغيرهاي موردبررسي در اين پژوهش شامل، جنسيت كارشناسان، زنده و يا ضبط‌شده بودن برنامه‌ها، تعداد كارشناسان موجود در برنامه، دانشگاهي بودن و يا غيردانشگاهي بودن كارشناسان مي‌باشند تا مشخص گردد نتايج نشان داد كه توزيع عناصر معرفت‌شناسي، يقين نما، ترديد نما و نگرش نما در برنامه‌هاي ميزگردهاي سياسي- اجتماعي در صدا و سيماي جهوري اسلامي ايران بر اساس جنسيت كارشناسان، زنده‌بودن و يا ضبط‌ شده بودن برنامه، دانشگاهي بودن و يا غيردانشگاهي بودن كارشناسان و يا حضور يك يا چند كارشناس در برنامه متفاوت مي‌باشد، همچنين ازنظر الگوهاي تحليل كلام، نوع كاربرد ابزارهاي معرفت‌شناسي در گفتمان كارشناسان قابل توجيه مي‌باشد.