تحليل بصري اشعار ابن خفاجه اندلسي با رويكرد امپرسيونيسمي

رابطه نقاشي با ادبيات رابطه‌اي است ديرپاي كه منتقدان ادبيات از گذشته تا به امروز بدان اذعان داشته‌اند، و بي جهت نيست كه نقاشي را شعر صامت و شعر را نقاشي گويا نام نهاده‌اند. ابن خفاجه يكي از معروفترين شعراي اندلس كه به شاعر طبيعت نيز شهره شده، با الهام از چشم اندازهاي زيباي طبيعت اندلس تصويرهايي پويا، سيال و در نوع خود منحصر به فرد خلق كرده كه با آثار نقاشان امپرسيونيست تا حدودي مشابهت‌هايي دارد. اين نوشتار حاصل پژوهشي است با روش توصيفي تحليلي كه اشعار ابن خفاجه را با هدف نگرش جديد به شعر قديم، و نيز بررسي وتحليل ويژگي‌هاي بصري اشعار او طبق رويكرد امپرسيونيسمي، مورد كنكاش قرار داده است. از مهم ترين نتايج پژوهش حاضر، مي‌توان به اين موارد اشاره كرد: علي رغم اينكه ابن خفاجه حدود هفت قرن يا حتي بيشتر پيش از ظهور جنبش امپرسيونيسم مي‌زيسته و هنرش را به منصّه ظهور رسانده اما شايد بتوان ادعا كرد كه او تا حدودي مهم ترين اصول اساسي جنبش امپرسيونيسم را كه عبارت است از برداشت‌هاي آني هنرمند از تصاويري كه در واقعيت، تحت تاثير ميزان تابش و حتي جهت نور تداعي شده، در برخي اشعارش داشته است. قهرمانِ برخي از تابلوهاي شعري ابن خفاجه همانند آثار امپرسيونيست‌ها، نور است كه تحت تاثير آن تصاويري غالبا با رنگ‌هايي ناب و خالص پديد مي‌آيند، تصاويري كه در شعر ابن خفاجه حكم همان توصيف‌ها و تشبيه‌هايي را دارد كه در موارد زيادي دور از واقعيت و يا حتي گاهي بسيار عجيب مي‌نمايند و يا به عبارتي آشنايي زدايي مي‌كند كه البته در موارد زيادي اجتماع آن تصاوير در واقعيت نيز امكان پذير نمي باشد مضافا بر اينكه فقط نور نيست كه موجب تداعي صورت‌ها در ذهن خواننده مي‌شود بلكه فقدان نور و به عبارتي تاريكي هم موجد برداشت‌هاي آني و صورت‌هايي در خور توجه شده است. كاربست رنگ‌هاي خالص و ناب و قرارگرفتن رنگ‌ها در كنار يكديگر بدون آنكه رنگ‌ها با يكديگر آميخته شوند، را نيز مي‌توان از جمله مشابهت‌هاي هنري شعر ابن خفاجه با آثار امپرسيونيست‌ها به شمار آورد.