استفاده از عصاره گياه دارويي آويشن شيرازي (Zataria Multifora) براي ساخت كاغذ بسته‌بندي موادغذايي ضدباكتري

سابقه و هدف: عصاره برخي از گياهان دارويي، قابليت ايجاد خاصيت ضدباكتريايي دارد. از طرف ديگر عصاره گياهي جزو مواد آلي و طبيعي و دوست‌دار محيط زيست مي‌باشد. در سال‌هاي اخير ساخت مواد بسته‌بندي زيست‌محيطي و ايمن مورد توجه دانشمندان و صنعتگران قرار گرفته است. كاغذ يكي از گزينه‌هاي زيست‌تخريب‌پذير و ارزان جهت بسته‌بندي در صنايع مختلف از جمله صنايع غذايي است. همچنين مواد اوليه تشكيل دهنده كاغذ قابليت اصلاح و تغيير با مواد مختلف را دارند. در نتيجه، مي‌توان الياف كاغذ را با عصاره‌هاي گياهي تيمار كرده و در توليد كاغذ‌هاي تجديدپذير و با خاصيت ضدباكتريايي استفاده كرد. مواد و روش ها: در اين پژوهش، از گياه آويشن شيرازي جهت استخراج عصاره استفاده شد. آويشن تهيه شده از مزرعه تحقيقاتي، خشك و سپس پودر شد. آويشن پودر شده با استفاده از دستگاه التراسونيك تحت تيمار قرار گرفت. در اين روش از دو دامنه 40 و 60 آمپليتوت و در سه سطح زماني 3، 6 و 9 دقيقه براي عصاره‌گيري استفاده شد. سپس كاغذها با عصاره‌ گياهي تهيه شده در دو مقدار 15 و 20 درصد بر اساس وزن خشك كاغذ با روش اسپري كردن عصاره بر سطح كاغذ تيمار شدند. بررسي ويژگي ضدباكتريايي كاغذها با دو باكتري اشرشياكلاي و استافيلوكوكوس اورئوس انجام شد. جهت بررسي ساختار شيميايي عصاره گياهي و كاغذ از طيف زير قرمز تبديل فوريه (FTIR) استفاده شد. همچنين جهت بررسي تركيبات تشكيل دهنده عصاره‌ گياه آويشن با استفاده از دستگاه كروماتوگرافي گازي(GC-MASS) انجام شد. ويژگي‌هاي نوري كاغذ شامل درجه روشني و ماتي و ويژگي مقاومتي كاغذهاي توليد شده با مقاومت به كشش، پاره شدن و تركيدن اندازه‌گيري گرديد.نتايج : در نمونه‌هاي كاغذ تيمار شده با عصاره آويشن شيرازي استخراج شده به روش التراسونيك، بيشترين قطر هاله عدم رشد براي باكتري اشرشياكلاي در دامنه 40 و زمان 9 دقيقه و به اندازه 20 ميلي‌متر بود. همچنين بيشترين قطر هاله عدم رشد براي باكتري استافيلوكوكوس اورئوس در دامنه 60 و زمان 6 دقيقه و به اندازه 14 ميلي‌متر بود. با توجه به نتايج كاغذهاي توليد شده نسبت به باكتري اشرشياكلاي پاسخ ضدباكتريايي بهتري نشان داده و هاله عدم رشد بزرگتري تشكيل گرديد. تركيبات شيميايي موجود در عصاره گياه آويشن با دستگاه كروماتوگرافي گازي شامل مواد مختلف مانند هگزان و فوران‌ها مي‌باشد. مهم‌ترين ماده شيميايي كه موجب ايجاد ويژگي ضدباكتريايي در كاغذها شد، ماده ضدباكتري كارونون (Carvenone) بود كه در عصاره آويشن شيرازي مشاهده شد. نتايج آزمون‌هاي‌ مقاومتي نشان داد كه كاغذ تيمار شده با عصاره آويشن شيرازي استخراج شده با روش التراسونيك در دامنه 40 و زمان 3 دقيقه و مقدار مصرف 20 درصد بر اساس وزن خشك كاغذ بيشترين مقاومت به كشش و تركيدن را نسبت به نمونه‌هاي تيمار شده ديگر نشان دادند. همچنين بيشترين مقاومت به پاره شدن كاغذ در نمونه تيمار شده با عصاره آويشن شيرازي استخراج شده در دامنه 60 و زمان 3 دقيقه و مقدار مصرف 15 درصد بر اساس وزن خشك كاغذ مشاهده شد. نتايج آزمون‌هاي نوري نشان داد كه كاغذهاي تيمار شده با عصاره‌هاي گياهي كاهش درجه روشني و افزايش ماتي داشتند. نتيجه‌گيري: نتايج اين پژوهش نشان داد كه كاغذ به‌عنوان يك ماده زيست‌تخريب‌پذير و دوست‌دار محيط زيست قابليت تيمار با مواد ضدباكتريايي گياهي و طبيعي مانند عصاره گياه آويشن شيرازي را دارد. همچنين عصاره‌هاي گياهي با توجه به اينكه جزو مواد ارزان، در دسترس و طبيعت محسوب مي‌شوند، جايگزين مناسبي براي مواد غيرآلي و فلزي در توليد مواد با ويژگي ضدباكتريايي مي‌باشند.