شناسايي و تأثير زمان رويش بر تركيب‌هاي شيميايي مواد استخراجي برگ درخت گردو

سابقه و هدف: مواد استخراجي گياهان ويژگي‌هاي منحصر به‌فردي دارند. ايجاد رنگ كرده و رنگ چوب را تغيير داده و رنگ‌هاي جذاب و متنوعي ايجاد مي‌كنند. خاصيت ضد حشره داشته و نقش حفاظت كنندگي دارند. خاصيت دارويي داشته و در طب سنتي به عنوان دارو استفاده مي‌شوند. بدين جهت انسان از روزگار گذشته همواره از عصاره‌هاي گياهي و مواد استخراجي در كاربردهاي صنعتي- دارويي و حتي مبارزه با آفات استفاده كرده است. درگذشته استفاده از اين مواد به‌صورت تجربي بود ولي با پيشرفت علوم جايگاه علمي پيدا كرد. باوجودي كه اغلب ميوه و يا چوب درخت گردو به‌عنوان ارزش اقتصادي آن در نظر گرفته مي‌شود، ولي بررسي‌هاي انجام شده بر روي ويژگي مواد استخراجي درخت گردو اثبات كرده است كه اين مواد به‌عنوان عوامل ضد مخرب چوب و گاهاً سمي طبقه‌بندي مي‌شوند. در اين مطالعه شناسايي تركيب‌هاي شيميائي برگ درخت گردو و تغييرات آن در دو دوره بهار و تابستان و هم‌چنين اثر خشك شدن بر اين تغييرات مورد بررسي قرار گرفته است.مواد و روش‌ها: برگ‌هاي يك ناحيه از درخت گردو با سن تقريبي 100 ساله در يكي از مناطق كوهستاني شهرستان كرج در دو فصل بهار و تابستان جمع‌آوري و مواد استخراجي برگ‌هاي هر دوره به دو شكل تر و هوا خشك جمعاً 4 نمونه مورد ارزيابي قرار گرفتند. عصاره‌گيري بر طبق دستورالعمل  T204-05 آيين‌نامه Tappi انجام گرفت. شناسايي تركيب‌هاي شيميائي موجود در عصاره برگ‌ها و تغييرات آن با استفاده از طيف‌سنجي كروماتوگرافي گازي- طيف‌سنجي جرمي (GC – MS) انجام شد.نتايج: نتايج نشان دادند كه در برگ خشك نمونه بهار تركيب‌هاي زيادتري در مقايسه با نمونه تر همان برگ وجود دارد كه مؤيد فرار بودن تركيب‌هاي موجود در برگ تر بهار است. همچنين تفاوت محسوسي بين تركيب‌هاي موجود در برگ بهار و تابستان مشاهده شده است. تركيب‌هاي اصلي شامل: 2- متيل نپتالين، تري دكان و تترا دكان و 2-3-دي متيل نپتالين و اتيل سيكلو بنزن در برگ تابستاني شناسايي شده‌اند. نپتالين-2-متيل و 2،1-بنزينيدي كربوكسيليك اسيد، دي آزو اوكتيل استر در نمونه‌هاي خشك و تر بهاره مشاهده شده است. باوجودي كه نپتالين 2,3 دي متيل در برگ خشك تابستانه و دكان در برگ تر تابستانه وجود دارد، ولي تري دكان، دو دكان، تري دكان و تترا دكان در هر دو نمونه خشك و تر تابستانه مشاهده شده است و اتيل سيكلوهگزان در برگ تر تابستانه شناسايي شده است.نتيجه‌گيري: نتايج به‌دست‌آمده نه‌تنها مؤيد تغييرات فصلي مواد استخراجي برگ درخت گردو مي‌باشد، بلكه تغييراتي بين نمونه خشك و تر بهاره ظاهر شده است كه نشان‌دهنده فرار بودن بعضي از اين تركيب‌ها مي‌باشد. اين يافته بيانگر وجود بوي مشخصي از برگ‌هاي درخت گردو در فصل بهار است. ولي تغييرات قابل‌توجهي بين نمونه خشك و تر تابستانه مشاهده نمي‌گردد. احتمالاً مواد فرار در طي فصل بهار از برگ درخت گردو جدا شده است. ولي عدم وجود بعضي از تركيب‌هاي موجود در برگ خشك و تر تابستانه مي‌تواند نشان‌دهنده تغيير فصلي تركيب‌هاي تشكيل‌دهنده مواد استخراجي برگ درخت گردو باشد.