تدوين و اعتباريابي برنامه توانبخشي عصب‌روانشناختي و اثربخشي آن بر زمان واكنش، بازشناسي اشكال و حافظه ديداري- فضايي نوجوانان پسر اتيستيك با عملكرد بالا

مقدمه: علائم باليني اختلال طيف اتيسم متنوع و شامل مشكلات عصب- تحولي و ناتواني هوشي است و نقص در عملكردهاي شناختي و حافظه يكي از اساسي‌ترين حوزه‌هاي چالش برانگيز‌ اين افراد است.هدف: پژوهش حاضر با هدف تدوين و اعتباريابي برنامه توانبخشي عصب‌روانشناختي و اثربخشي آن بر زمان واكنش، بازشناسي اشكال و حافظه ديداري- فضايي نوجوانان پسر اتيستيك با عملكرد بالا انجام شد.روش: پژوهش به صورت نيمه آزمايشي با طرح پيش‌آزمون و پس‌آزمون با گروه گواه و جلسه پيگيري يك ماهه بود. جامعه آماري دانش‌آموزان پسر مبتلا به اتيسم مدارس استثنايي شهر تهران در سال تحصيلي ۱۴۰۲-۱۴۰۱ بود، از اين جامعه تعداد ۳۰ نفر با نمونه‌گيري در دسترس به‌طور تصادفي در دو گروه آزمايشي و گواه جايدهي شدند. گروه آزمايش ۱۰ جلسه يك ساعته به مدت يك ماه و نيم مداخله دريافت نمودند و در سه مرحله پيش‌آزمون، پس‌آزمون و پيگيري از نرم‌افزارهاي شناختي سينا استفاده شد. جهت مقايسه نمرات تغيير بين دو گروه از آزمون t مستقل و جهت بررسي پايداري اثربخشي مداخله، تحليل واريانس اندازه‌هاي تكراري استفاده گرديد.يافته‌ها: نتايج نشان داد مقادير متغيرهاي زمان واكنش ساده (t(۲۸)=۳/۱۶, P=۰/۰۰۴, d=۰/۸۳) و زمان واكنش انتخابي (t(۲۸)=۸/۱۱, P ۰/۰۰۱, d=۰/۷۶) در گروه آزمايش نسبت به گروه كنترل در مراحل پس‌آزمون و پيگيري به‌طور قابل ملاحظه‌اي كاهش يافته است؛ در حالي‌كه مقادير متغيرهاي بازشناسي اشكال (t(۲۸)=۱۰/۶۷, P ۰/۰۰۱, d=۰/۸۹۳) و حافظه ديداري- فضايي (t(۲۸)=۱۰/۹۰, P ۰/۰۰۱, d=۰/۸۸۴) در گروه آزمايش نسبت به گروه كنترل در مراحل پس‌آزمون و پيگيري به طور قابل ملاحظه‌اي افزايش يافته است.نتيجه‌گيري: تمرينات شناختي رايانه محور در بهبود عملكرد شناختي و حافظه افراد اتيستيك مؤثر است و اگر اين تمرينات با مداخلات حسي و حركتي همراه باشد نتايج بهتر و پايدارتري خواهد داشت.